południowi dochodząc do 49°, 30' szer., gdy jodła i jałowiec, jako więcej północne, 

 sięgają tylko do 51° szer. Żytomierz, pod 50°, 15' szer. jest prawie otoczony la- 

 sami; przeważa tu sosna, Pinus sytoestris, nadająca temu miastu korzystne warunki 

 ekonomiczne, klimatyczne i zdrowotne '), ponieważ te ostatnie zostały niedawno 

 uznane jako równające się z własnościami an tymiazmaty czn em i Eucdlyptusu, który, 

 jak wiadomo, może tylko istnieć w krajach, gdzie termometr nie spada niżej 0° 

 i stąd może być u nas zastąpiony tylko przez sosnę. Cechą borów sosnowych jest 

 także to, że głównemu gatunkowi, t. j. sośnie zawsze towarzyszą pewne rośliny, 

 znajdujące śród szpilkowych drzew właściwe dla siebie warunki bytu, a należące 

 do rodzin: Wrzosowatych (Ericaceae), między któremi znajduje się głównie Wrzos 

 {Calluna) i Mącznica (Ardostapkylos). Andromeda, Bagno {Ledum) i gatunek na- 

 der rzadki w Europie, bo tylko na Polesiu istniejący Azalea pontica; Borówkowate 

 laccinieae, z rodzajami: Żórawina, Oxycoccos (palustris) i Czarna jagoda i borówka, 

 Yaecinium [MyrUllus, Vitis idea), znane z jagód powszechnie używanych. Na miej- 

 scach międzyleśnych spostrzega się obfitość roślin łąkowych, które, przy większej 

 wilgotności gruntu, mogą przez całe lato dostarczać bujnój paszy; gdzie zaś bardziej 

 wilgotne miejsca i moczary, tam przeważnie występują półtrawiaste. Na łąkach obfi- 

 tość trawiastych z rodzajów: Mietlica, Agrodis, Perz. Agropyrum. Śmiałek, Aira, Ton- 

 ka, Antoxanthum. Wyczyniec, Alopecurus, Stokłosa, Bromu s, Grzebieni ca, Cynosurus, 

 Kupkówka, Dadylis, Miątwa, Bolcus, Szczecica, Setaria; w lasach: Drżączka, Briza, 

 Kostrzewa. Festuca, Perłówka, Melica, Trzęślin, Molinia; na moczarach: Manna, 

 Glyceria (fluitans, .spedabtlis), Myszyber, Pkdaris, Trzcina, Pkragmites. Z półtrawia- 

 stych są liczne z rodzin: Sitowate, Junceae i Cybrowate, Cyperaceae, szczególniej po 

 wilgotnych łąkach i przy wodach, gdzie również niebrak przedstawicieli z Kotko- 

 wych, Amentaceae, szczególniej z oddziału Wierzb o waty ch, Salicineae. W ogólności 

 najliczniej występują rośliny należące do rodzin: Jaskrowate, Ranunoidaceae, Krzy- 

 żowe. Cruciferae, Motylkowe, Papilionaceae, Lepnicowe, Sileneae, Różowate, Rosa- 

 ceae, Baldaszkowe, TJmbelliferae, Złożone, Compositae, Pierwiosnkowe, Primulaceae, 

 Szorstkolistne, Boragineue, Wargowe, Ldbiatae, Komosowate, Chenopodeae, a z działu 

 wyższych skrytokwiatowych paprocie. 



Uprawa roślin użytecznych pomyślnie się udaje, a mianowicie roślin zbożo- 

 wych: żyta, pszenicy (na lepszych gruntach), prosa, jęczmienia, itd., okopowych: 

 kartofli, buraków, kapusty i innych warzyw, do których się zalicza kukurudza, 

 dojrzewająca każdorocznie przy uprawie ogrodowej. Z drzew owocowych w wielu 

 odmianach rosną jabłonie, grusze, śliwy, między któremi węgierka znajduje tu 

 swoją granicę północną uprawy, a wraz z nią czereśnia, spomiędzy wisien. Drze- 

 wa owocowe delikatniejsze mogą wprawdzie wydawać dobre owoce, ale tylko 

 uprawiane starannie, przy wystawie najlepszój i to za wyjątkiem lat chłodnych. 

 Do rzędu takich liczą się brzoskwinie, morele, wino, dla których tu się znajduje 

 kres graniczny ku północy, jak również dla uprawy melonów i kawonów, hodowa- 

 nych pod odkrytem niebem. Orzech włoski rośnie i nieźle owocuje, lecz zdarza się, 



') Zaiste, zupełnie nieznane tutejszej municypalności, która pomnażaj a* puste obszary, zarzą- 

 dziła w roku zeszłym wycięcie doszczętne obszernego miejskiego sosnowego lasu. 



