54 



DZIAŁ I. METE0R0L0G1JA I HIDIlOGKAFIJA. 



Chwile najmniejszości Chwile naj większości 







podług 



podług 







podług 



podług 







rachunku 



SpOStZ , ZCŻ(311 



.tioziiiCci 



rachunku 



spostrzeżeń 



i-i 1 1 '/ m cło 



Styczeń . 



b ! 



r. 4l»n. a 



G ? ' 57 m - a 



16' 11, 



V 



45 m p 



lf 



55 m - p 





Luty . 



6 



6 



Ci €!Q 



O oo 





2 



3 



2 



8 



0 



Marzec . . 



5 



19 



0 10 



ob 



2 



51 



3 



27 



ob 



Kwiecień . 



4 



51 



0 37 



4b 



3 



21 



4 



10 



49 



Maj . 



4 



14 



0 0 



01 



o 

 O 



34 



4 



12 



oo 



Czerwiec . 



1 



0 



4 17 



17 



3 



53 



4 



5(?) 



12 



Lipiec . 



4 



10 



4 30 



20 



3 



44 



4 



7 



23 



Sierpień 



4 



35 



5 38 



(53 



3 



31 



4 



12 



41 



Wrzesień . 



4 



49 



5 50 



61 



2 



55 



4 



5 



70 



Październik 



5 



28 



6 12 



44 



2 



7 



2 



12 



5 



Listopad . 



6 



9 



6 20 



11 



1 



47 



1 



55 



8 



Grudzień . 



6 



43 



6 50 



7 



1 



43 



2 



5 



22 



Z tego widzimy, że i w postrzeżeniach krakowskich chwile naj większości 

 i najmniejszości, otrzymane podług wzoru Bessla, wyprzedzają, chwile graficznym 

 sposobem znalezione, ■ — w niektórych miesiącach więcej nawet niż o całą godzinę. 

 Rysunek tu szczególniej wyraźnie pokazuje, jak i dla czego ten wzór, jeśli do ra- 

 chunku małą liczbę wyrazów wprowadzamy, staje się nieużytecznym do przedsta- 

 wiania ruchu ciepłoty dziennego. Nie może wyrazić wszystkich nagłych zwrotów 

 i zaokrągla krzywę. 



Musieliśmy więc zwrócić się do śr. wielkości, obliczonych wprost ze spo- 

 strzeżeń, lecz i tu uderzyła ta okoliczność, że w przejściu z Lutego do Marca, 

 chwila naj większości prawie nagle opóźnia się o dwie godziny (o 1 ? - 19 m - tylko) 

 a w przejściu z Września do Października - — przeciwnie — • również nagle i ró- 

 wnież o dwie godziny cofa się i tym sposobem we wszystkich miesiącach letnich 

 chwile naj -większości bardzo się opóźniają. Ponieważ p. Karliński nie podał ża- 

 dnych szczegółów co do ustawienia ciepłomierza, to niema możności rozstrzygnąć, 

 czy ta szczególność wynikła z warunków, w jakich znajdował się termometr, czy 

 też stanowi rzeczywistą własność klimatu krakowskiego." 



Aczkolwiek ruch ciepłoty dzienny ściśle nie przedstawia okresu, to jednak 

 wobec niedokładności i, jak zobaczymy, dowolności rugowania ruchu rocznego 

 z jednej strony, a małego nagięcia końców krzywej z drugiej, wzór Bessla nie 

 może być tak stanowczo potępiany, jak to czyni p. Wild. Jeśli ten wzór przeo- 

 braża zjawisko w okresowe, to i rugoAyanie ruchu rocznego sposobem Lamonta 

 toż samo czyni. Główna wada, że obrachowujący podług wzoru Bessla przebieg 

 ciepłoty dzienny, poprzestawali zAvykle na trzech tylko wyrazach i dlatego otrzy- 

 mywali wypadki, różniące się dość znacznie od spostrzeżeń. Różnice te uwyda- 

 tniają się zwłaszcza koło chwili najmniejszości, kiedy bieg ciepłoty zwrot nagły, 

 częstokroć na 90° w łuku, robi. Stąd p. Prof. Karliński ('), przeglądając inne 



(') Pamiętnik Ąkademii Umiejętności to Krakowie 1876 r. 0 okresowych zmianach ciepłoty 

 powietrza w Krakowie przez Prof. D-ra Karlińskiego, str. 162, 



