A, PIETKIEWICZ. O TEMPERATURZE POWIETRZA. 



73 



Co do czasu, w którym następują punkty zwrotu, widzimy, że min. przypada 

 najwcześniej w Berezowie dnia 29 Grudnia, a najpóźniej w Wardo 13 Lutego; 

 okres ten obejmuje dni 46; max. zaś najwcześniej 9 Lipca w Taszkiencie, najpó- 

 źniej 15 Sierpnia w Poti, co zabiera dni 37. Takież prawie wahanie czasu jest dla 

 średniej ciepłoty rocznej wiosennej, która zjawia się najwcześniej 3 Kwietnia 

 w Nukus, najpóźniej 7 Maja w Wardo, co stanowi okres 34 dni, gdy tymczasem 

 średnia roczna w jesieni waha się od 8 Października w Taszkiencie do 4 Listopada 

 w Poti, t. j. w ciągu 27 dni tylko. 



Za ogólne p. Wild podaje prawidło, że gdy w miejscach sąsiadujących z mo- 

 rzem min. roczne występuje po 22 Stycznia, a max. roczne po 22 Lipca, w klimacie 

 lądowym tak jedno jak i drugie objawia się wcześniej. Wyjątek stanowią co do 

 min.: Orenburg, Irgiz, Akmolińsk, Semipałatyńsk, Raimsk, Karalińsk i Perowsk, 

 co do max.: Sarepta, Kursk, Kijów, Kiszyniów, Warszawa. Podobneż opóźnienie 

 w klimacie morskim postrzegamy średniej rocznej ciepłoty na wiosnę po 20 Kwie- 

 tnia, w jesieni po 20 Października. 



W Wilnie znajduje p. Wild odstępy między zwrotami prawie równe, a mia- 

 nowicie: min. 19 Stycznia, stan średni wiosenny 18 Kwietnia, max. 19 Lipca, stan 

 średni jesienny 19 Października, co stanowi odnośnie dni 89, 92, 92 i 92. Od tego 

 miejsca ku wybrzeżom morza Bałtyckiego, ciepłota przebywa poniżej stanu średnie- 

 go dłużej aniżeli ponad tym stanem; jednocześnie ciepłota wzrasta od min. do max. 

 .prędzej, a opada po wolniej. Ten sam stosunek pokazuje się i na wybrzeżach mórz 

 Białego i Podbiegunowego, co przypisuje p. Wild prądowi Zatokowemu. Wcale 

 odmienny stosunek napotykamy w kierunku na wschód: tam ciepłota pozostaje dłu- 

 żej ponad stanem średnim, aniżeli poniżej tego stanu i wznosi się od wiosny do 

 max. powolniej niż od max. do średniej w jesieni opada. Największą różnicę mię- 

 dzy okresami powyżej i poniżej średnich znajdujemy w okolicy pomiędzy Irku- 

 ckiem a Pekinem, dni 23, o które okres pierwszy przewyższa drugi. 



P. Wild zwraca uwagę na szczególny ruch ciepłoty roczny w nizinie między 

 połud. Uralem i Ałtajem, oraz na południe do Chi wy. W Irgizie, Akmolińsku, 

 Raimsku, Kazalińsku, Perowsku, Nukusie i Petroaleksandrowsku, poczęści też 

 w Orenburgu, Semipałatyńsku i Taszkiencie, na granicy tej strefy wyjątkowej po- 

 łożonych, okresy czasu od średniej wiosennej do max. i od średniej jesiennej do 

 min. są większe od dwu poprzedzających; szczególniej krótki jest okres od min. do 

 średniej wiosennej, który np. w Perowsku ogranicza się na 60 dniach (od 6 Lutego 

 do 7 Kwietnia). Spóźnione więc mamy tu min. a przyspieszoną epokę stanu śr. na 

 wiosnę; również wczesne mamy max. (18 Lipca) i stan śr. jesienny (12 Październi- 

 ka). A lubo tym sposobem okres ponad śr. ciepłotą, zgodnie z prawem ogólnem 

 dla klimatu lądowego, jest dłuższy, lecz wbrew drugiemu prawu ciepłota od min. 

 do max. podnosi się o wiele prędzej aniżeli od max. do min. opada. Nadzwyczaj 

 szybko wzrasta ciepłota od min. i po przejściu przez stan śr., zwalniając ruch, ro- 

 bi zagięcie. Przeciwnie, opadanie ciepłoty od max. do min. kreśli krzywę na całej 

 przestrzeni regularną. Jedynie w Nukusie, Petroaleksandrowsku i Taszkiencie 

 robi małe, koło średniej jesiennej, zagięcie, przedstawiając tym sposobem stan 

 przechodowy do ruchu ciepłoty rocznego, jaki jest właściwy rzeczonej okolicy 

 między Irkuckiem a Pekinem, gdzie krzywa zgina się w obu punktach średniej cie- 



Paro. Fisyj. - Tom V. Dział L— 10. 



