74 



DZIAŁ I. METEOROLOGU JA I HIDKOGRAFUA. 



płoty rocznej tak, że część górna krzywej przybiera postać nieco spłaszczoną, w po- 

 równaniu z dolną,, przechodzącą, bardziej kręto przez min. 



Takieto podaje autor cechy, charakteryzujące ruch ciepłoty w pewnych oko- 

 licach, celem otrzymania z niejakiem prawdopodobieństwem długoletnich średnich 

 wypadków dla tych miejsc, gdzie postrzeżenia krótki czas zapisywane były, a to 

 przez porównanie z wypadkami długo letniemi stacyj normalnych w strefach odpo- 

 wiednich. 



Do tej charakterystyki dodajemy jako ogólne prawidło, obejmujące niejako 

 wszystkie cechy przez p. Wilda podane, że w miejscowościach pod wpływem kli- 

 matu morskiego wszędzie, gdzie spostrzeżenia dłuższy czas prowadzone były, je- 

 sień okazuje się cieplejszą od wiosny (Kwiecień od Października); w klimacie zaś 

 czysto lądowym — przeciwnie. Tym sposobem cała zachodnia Europa i Rosyj a, 

 z małemi wyjątkami, jako zachodnie wybrzeże wielkiego lądu starego, zostaje pod 

 wpływem klimatu morskiego. Od Uralu na wschód mamy już klimat czysto lądo- 

 wy. Rozpoczyna się on od Bohosłowska, Urżuma, Złatousta ze strony zachodniej, 

 Tobolska, Tary, Akmolińska ze wschodniej, łączy się przez Irgiz z okolicą jeziora 

 Aralskiego, skąd od Nukusu, Petroaleksandrowska, Samarkandy przez Taszkient, 

 Chodżent, Kuldżę, Ugrę rospościera się do Pekinu. W kotlinie Obi, Berezów, 

 Narym, Tomsk, Barnaul, aż do Semipałatyńska, — właśnie w tej samej okolicy, któ- 

 rą, p. Wild pod względem ruchu max. i min. rocznych, zgodnego z klimatem mor- 

 skim, do wyjątków zalicza, wraca stosunek europejski i dopiero od Krasnojarska, 

 Jenisejska rospoczyna się klimat z cieplejszą, Aviosną niż jesienią, ciągnie się na 

 wschód do Jakucka, stamtąd przez Błagowieszczeńsk na pd. do Pekinu. Dopiero 

 na samych pobrzeżach wschodnich Azyi, tuż koło Pekinu, Tiandzin, Taku, mamy 

 stosunek europejski, który przez Włady wostok, Nikołajewsk nad Amurem, Ajan, 

 Ochock, Petropawłowsk ciągnie sic aż do zachód, wybrzeży Ameryki (Nowo-Ar- 

 changielsk). Takiż stosunek postrzegamy i na wybrzeżach oceanu Północnego. 

 W Rosyi europejskiej do wyjątków należy jedynie Twer, gdzie wiosna cieplejsza 

 od jesieni, lecz postrzeżenia roku tylko robione, nie upoważniają do żadnych 

 wniosków. W tein zjawisku na wielkiej przestrzeni uwydatnia się nietyle wpływ 

 prądu Zatokowego, ile panujących wiatrów zachodnich, które, płynąc od morza, 

 przez równiny Rosyi, skutki swe aż po Ural przenoszą; gdy tymczasem też same 

 wiatry na wybrzeżach wschodnich, jako lądowe, wpływ oceanu Wielkiego na sa- 

 mych tylko pobrzeżach ograniczają. Z drugiej strony ten sam ocean Wielki, sku- 

 tkiem tychże wiatrów zachodnich, wpływ swój od zachodu daleko w głąb lądu ame- 

 rykańskiego rospościera, tak, że dopiero w St. Luis, Cincinnati stosunek występuje 

 lądowy, azyjatycki. 



Rzecz jasna, że ciepłota wiosenna wzmagać się musi w głębi lądu prędzej niż 

 pod wpływem morza, ale i prędzej ustępuje w jesieni. Stąd linija, łącząca w kole 

 rocznem średnią, ciepłotę wiosenną z jesienną, posuwa się w klimacie morskim 

 w kierunku wskazówki zegarowej, w lądowym zaś w kierunku wstecznym; średni 

 więc stan opóźnia się w strefie pierwszej, następuje wcześniej w drugiej, skutkiem 

 czego powstaje ów stosunek ciepłoty wiosennej do jesiennej. Toż samo dzieje się 

 i z liniją, łącząca max. z min. Wyjątkowy stosunek ciepłoty w kotlinie Obi znaj- 

 duje zapewne uzasadnienie swoje w przewadze wiatrów pn. na wiosnę, a pd. w je- 



