84 



DZIAŁ I. METEOROLOGU A I HIDROGEAEIJA. 



żeli do Wardo. Morze, oblewające od wschodu, nie przyczynia się tu do przedłu- 

 żenia ciepła w jesieni, którego nie pozbywa się woda tak rychło jak ląd; ciepłota, 

 przekroczywszy stan średni, opada nadzwyczaj prędko, jak się to zdarza tylko 

 w klimacie wygórowanym lądowym. Morze nie łagodzi tu napozór i zimy, która 

 jest ostrzejsza w Ochocku niż w Narymie, w samym środku lądu starego, między 

 Bałtykiem a morzem Ochockiem, pod jedną z pierwszym szerokością gieogr. poło- 

 żonym. Opadanie ciepłoty poniżej stanu śi\, Avbrew prawu dla klimatu morskie- 

 go, jest tu stosunkowo większe niż w Narymie i wynosi prawie tyle co w Berezo- 

 wie o 4° 33' dalej na północ posuniętym. Ta cecha, znamionująca klimat w wyso- 

 kim stopniu lądowy, potęguje się jeszcze przyspieszoną tu epoką naj mniejszości na 

 28 Grudnia, to jest o jeden dzień Avcześniej aniżeli najwcześniejsza, jaką p. Wild 

 w całym szeregu badanych przez siebie miejsc znalazł dla Berezowa. Jeśli zgo- 

 dzimy się z p. Wildem, że w klimacie morskim epoka średniej wiosenna przypada 

 po 20 Kwietnia, to przeczyć też nie możemy, że Berezów ma na wiosnę klimat mor- 

 ski, Ochock zaś i Nikołajewsk — lądowy; Chersoń i Nikołajew nad morzem Czar- 

 nem, gdzie podług p. Wilda średnia wiosenna przypada 17 Kwietnia, należą w tym 

 czasie również do klimatu lądoAvego. P. Wild zalicza Ochock i Nikołajewsk nad 

 Amurem wyjątkowo do klimatu lądowego i daje za przyczynę zamarzanie morza 

 Ochockiego (patrz str. 242); lecz w takim razie Petropawłowsk, w jednej szeroko- 

 ści gieogr. z Nikolajewskiem położony i również lodami oblany, gdzie średnia 

 wiosenna dopiero 5 Maja przypada, będzie stanowił wyjątek od wyjątku. Latem 

 ruch ciepłoty w Ochocku i Nikołaj ewsku zgadza się z cechami morskiemi przez 

 p. Wilda przyj ętemi; z drugiej strony tenże ruch w Narymie i Berezo wie przybiera 

 w tym czasie cechy lądowe. Skutkiem tych ruchów odwrotnych ciepłota w Nary- 

 mie i Berezo wie mniej opada niźli ponad stan średni się wznosi, zgodnie z klima- 

 tem morskim; w Tomsku i Ochocku opadanie równa się podnaszaniu, w Nikoła- 

 jewsku mamy pod tym Avzględem ruch ciepłoty lądowy. 



Przyczynę tak niezwykłego przebiegu ciepłoty na wybrzeżach Avschodnich 

 i w kotlinie Obi, chcemy upatrywać nie w zamarzaniu morza Ochockiego, lecz 

 w dynamice atmosferycznej. Podług nas łagodniejszą niż av Ochocku zimę Bere- 

 zo av i Narym zawdzięczają najbardziej mroźnej w całej półkuli pn. okolicy około 

 Wierchojańska. Wygląda to dość paradoksalnie, żeby mrozy peAvnej okolicy łago- 

 dzić miały klimat sąsiedniej. Postaramy się z tego wy tłumaczyć jaśniej. 



Rzuciwszy okiem na karty linij równociepła miesięcy zimowych czyli izochi- 

 menÓAv, przez p. Wilda, poproAvadzonych, spostrzegamy, że te linij e av okolicy 

 Wierchojańska zbiegają się w koło, tworząc zamknięty układ od ■ — 40° do • — 49° cie- 

 płoty średniej av Styczniu. Wokoło tego bieguna zimna temperatura na wszystkie 

 strony wzrasta, lecz z chyżością niejednakową: najprędzej av kierunku PdW. ku 

 OchockoAvi, ścieśnione tu izotermy przypominają ich układ na AYybrzeżach zacho- 

 dnich Norwegii. Snać morze i tu pełni swą funkcyją termiczną. 



Wierchojańsk leży pod sz. g. 67° 34', dł. av. od Grr. 133" 51', maśr. temp.StycZ. — 49o,0 

 Ochock ' „ „ 59 21, ., 143 17, „ —23,7 



Narym „ „ 59 21, „ 80 16, „ —22,2 



