A. PIETKIEWICZ. O TEMPERATURZE POWIETRZA. 



89 



zdziernika jest dni 287 '/ 2 , a vv łuku tylko 283° 37', co już różnicę 4 dni stanowi; 

 powtórc, że opoki zwrotów, przez p. Wilda graficznie znalezione, nie zgadzają się 

 z rzeczy wistemi, zwłaszcza max. i min. znacznie różnić się mogą. Jedno, co to 

 zestawienie potwierdza, że epoka stanu średniego, zwłaszcza jesiennego, jest naj- 

 stalszą. 



Aby sprowadzić stałe wielkości pierwszego wyrazu wzoru Bessla do pozio- 

 mu morza, p. Wild przyjął obserwacyje w TyHisie na wysokości 440 m i Białym- 

 Kluczu 1 150 m, tudzież obserwacyje w Genewie na wysokości 408 m i St.-Bernar- 

 dzie 2478 m i dając tym ostatnim dwa razy większą wagę, znalazł, żc na każde 

 100 m wzniesienia: 



spółczynnik zmniejsza się o 0°,106 C. 

 a kąt pomocniczy „ o 30,3. 



Ta skala, zastosowana do obsefwacyj w Urga na wzniesieniu 1 150 m, powiększa 

 kąt pomocniczy w tein miejscu przy poziomic morza do 263° 28'. Jestto największy 

 kąt dotąd znany. Według tego oblicza też autor kąt pierwszego Avyrazu przy po- 

 ziomie morza: 



dla Białego-Klucza na wysokości 1 150 m kąt 249° 41' 

 „ Aleksandropola „ 1470 ,, „ 254 24 



„ Stawropola „ 550 „ „ 251 31 



„ Tyflisu „ 430 „ „ 251 46 



i powiada, żc wobec tego miejsca te tracą wyjątkowe, wyżej wspomniane położe- 

 nie swoje. Zgadzając się co do trzecb ostatnieb miejsc, pierwsze z nich, Biały- 

 Klucz, staje w sprzeczności z prawidłem autora, gdyż i po sprowadzeniu do pozio- 

 mu morza ma kąt pierwszego wyrazu o 59' mniejszy niż 250" 40' przyjęty dla kre- 

 su miejsc nadmorskich, a przecie znajduje się dalej od morza niż Aleksandropol, 

 gdzie ten kąt ma wynosić 254° 24'. 



Wogólności skała powyższa wiele pozostawia do życzenia, bo jeśli spółczyn- 

 nik pierwszego wyrazu w miarę wzrastania wysokości maleje, to i pole odmian, 

 pozostające z nim w ścisłym związku, również zmniejszać się powinno. Tymcza- 

 sem autor na str. 239 przychodzi do wypadku wręcz przeciwnego, a mianowicie, że 

 pole odmian z wysokością wzrasta. 



Dla potwierdzenia swego co do kąta 250° 40' prawidła, p. Wild przytacza 

 w Tab. F stałe wielkości dla 51 stacyj zagranicznych, między któremi najmniejszy 

 kąt pierwszego wyrazu przypada dla Palermo 239° 22', a największy dla Bukare- 

 sztu 259° 30: różnica miedzy niemi 20° 8', prawie taż sama, co między Wardo i Ta- 

 szkientem. Niemając obserwacyj tych miejsc, nie możemy sprawdzić o ile nasz 

 pogląd co do podziału klimatu na dwie grupy, zgadza się z postrzeżeniami, gdzie 

 się kończy wpływ cyklonu islandzkiego i gdzie rospoczynają stosunki azyjatyckie. 

 W każdym razie wielkość kąta w Bukareszcie daje możność przypuszczać, że wio- 

 sna jest tam cieplejsza od jesieni. Stosunek ten zdaje się rospoczynać już od Kra- 



Pam. Fizyj. '— Tom V. 



Dział I.— 12 



