96 



DZIAŁ I. METEOROLOGU A I HIJDEOGRAFIJA. 



czonych (Pam. Fiz. t. II, str. 38), 3640 raz podajemy tu dla porównania z wypad- 

 kami p. Wilda (Tab. Q, str. 277) prawdopodobne pole odmian w tym okresie ocze- 

 kiwane: 



Zmienność bezwzględna czyli największe pole odmian w Warszawie: 



p. 



Wild 71 lat: 



Pam. Piz. 55 lat: 



Prawdop. dla 71 lat: 



Styczeń 



16°,2 



14°,81 



16o,67 



Luty 



15,0 



15,03 



17,11 



Marzec 



14,4 



14,66 



12,01 



Kwiecień 



8,1 



, 7,87 



9,83 



Maj 



9,7 



9,92 



10,37 



Czerwiec 



7,1 



7,07 



7,06 



Lipiec 



8,0 



7,71 



8,15 



Sierpień 



9,5 



7 42 



7,12 



Wrzesień 



7°,1 



6 U ,32 



6°,55 



Październik 



7,4 



7,32 



8,47 



Listopad 



9,1 



8,95 



9,90 



Grudzień 



17,1 



14,80 



16,74 



Sok 



4,6 



3,82 



4,15 



Sprzeczność, jaką. okazuje Marzec i Maj, że pola odmian z 55 lat są. większe 

 niż z 71 lat p. Wilda, pochodzi z przyjęcia przezeń średnich miesięcznych, sprowa- 

 dzonych rzekomo do prawdziwych. Z powodu tejże redukcyi małe u p. Wilda 

 powstały różnice na więcej w Lipcu, Październiku i Listopadzie. Na różnicę 

 Kwietnia wpłynęła nietylko redukcyja, lecz i ciepłota tego miesiąca 1785 roku no- 

 towana 3°,0, kiedy najniższa w naszym szeregu lat 3°38 przypadła w 1852 roku. 

 Tak samo Styczeń 1796 roku z ciepłotą śr. -j- 2°,8 przewyższył najcieplejszy w na- 

 szym szeregu + 1",4 w 1863 roku o 1°,4 i powiększył pole odmian, które zresztą 

 w granicach prawdopodobieństwa pozostaje. Do przekraczających te granice na- 

 leżą: a) Marzec, o którym mowa była w Pam. Fiz. t. II, str. 40; b) Sierpień, któ- 

 rego ciepłota średnia w 1781 r. wynosiła, jak się rzekło, 22°,8, powtarzać się może 

 dopiero co cztery wieki; c) Wrzesień 1797 roku najzimniejszy, bo zaledwie 9°,4 

 mający, jest zjawiskiem zupełnie tak samo rządkiem; d) Grudzień 1788 roku 

 z ciepłotą średnią ■ — -14°,8 jest wyjątkiem, chyba co pół tysiąca lat zdarzyć się 

 mogącym; e) średnia ciepłota 1779 roku, wynosząca zaledwie 4", 5 7 jest takąż sa- 

 mą rzadkością. 



Oto są fakty, które wpłynęły na modyfikacyją wypadków przez pana Wilda 

 znalezionych. Niemając granic prawdopodobnych, nie bylibyśmy w stanie zdać 

 sobie sprawy: czy pole odmian znajduje się w granicach zwyczajnych lub też wy- 

 wołane zostało jakiemś zboczeniem wyjątkowem? moglibyśmy popełnić błądnawet, 

 zaliczając Grudzień, którego tak zmienność średnio-arytmetyczna jak i dostrzeżo- 

 ne pole odmian są większe niż Lutego, do bardziej zmiennych niż ten ostatni, ma- 



