A. PIETKIEWICZ. 



O TEMPERATURZE POWIETRZA. 



97 



ji.cy pole odmian prawdopodobnie większe od wszystkich innych. Toż samo po- 

 wiedzieć można o Marcu w znaczeniu przeciwnem: dwa lata, 1836 i 1845, ze zbo- 

 czeniami nader rzadkiemi, a wręcz przeciwnemi, podniosły pole odmian bezwzglę- 

 dne do rozmiarów zimowych tylko miesiącom właściwych i o wiele posunęły je 

 poza granicę prawdopodobieństwa. Przy pomocy zboczenia prawdopodobnego 

 możemy oznaczyć liczbę zboczeń, jaka w pewnych granicach znrjdować się powin- 

 na. Odpowiedzi na takie zagadnienia, dotyczące badanego zjawiska, które w roz- 

 maitych odmianach powtarza się przed nami bezładnie, policzyć zaiste należy do 

 tryumfów rozumu ludzkiego. 



W dalszym ciągu, na podstawie obserwacyj termicznych w Petersburgu, 128 

 lat obejmujących, tudzież danych o zamarzaniu Newy przez lat 174, poszukuje 

 autor wiekowych zmian ciepłoty i przychodzi do wniosku, że w tym czasie nie było 

 dążności do zmiany ciepłoty w jednym i tym samym kierunku, że okresy zimniej - 

 sze występowały na przemian z cieplej szemi. Zaznacza okres zimny 39 lat, od 

 1780 do 1818 r. trwający, w którym min. ciepłoty zniżyło się o 1°,3 poniżej nor- 

 malnej, a mianowicie w latach 1784 i 1810. W tym atoli przeciągu czasu, tempe- 

 ratura przeciętna z 9 lat kolejnych, na której autor opiera swe wnioski, stała i wy- 

 żej normalnej, w latach 1793 — 6. Kiedy w pięcioletnich średnich, chce p. Wild 

 upatrywać peryjodyczne zniżanie się i podnaszanie ciepłoty w okresach 23-letnich, 

 a to wahanie ocenia od 1° do 2°, zmiany, jakie przedstawiają średnie kolejno każ- 

 dego roku, żadnych zgoła nie wykazują okresów i główna — żadnego stopniowania: 

 rok 1758, niezwyczajnie chłodny, nastąpił po ciepłym 1757, a znowu 1840 zimny 

 poprzedził' 1841 ciepły; kiedy średnia temperatura 1862 r. była niższą od normalnej 



0 2",16, takaż sama temperatura 1863 roku przewyższyła tę ostatnią o 2°,44. Tak 

 samo po ciepłym 1874 nastąpił niezwykle zimny 1875. Słowem badacz besstron- 

 ny, bez powziętej naprzód myśli, dopatrzyć nie może żadnych zmian okresowych, 

 których rosciągłość rozumiemy o peAvnej i tej samej liczbie lat. Dodać wszakże 

 winniśmy, że autor nie dostrzegł żadnego między ciepłotą a plamami slonecznemi 

 związku, chociaż niektórzy uczeni myśl tę wielokrotnie podnosili. 



W tab. VIII podaje p. Wild średnie z najwyższych i najniższych ciepłot każ- 

 dego miesiąca i roku całego; dalej bezwzględne max. i min., tudzież zboczenia je- 

 dnych i drugich od wielkości normalnych dla 49 stacyj. 



W Azyi wschodniej zboczenia średnich dochodzą najmniej szóści w Styczniu 



1 Lipcu, największości zaś w Kwietniu i Październiku. W Rosyi środkowej naj- 

 niższa średnia temperatura zbacza najbardziej od normalnej w Styczniu, a naj- 

 mniej w Lipcu; najwyższa znowu średnia prześciga normalną najwięcej w Sty- 

 czniu, Maju i Wrześniu, a najmniej w Marcu, Lipcu i Listopadzie. Dla Wilna (a), 

 1816—1856, 1859—1866, z lat 55 i Warszawy z lat 56, 1779—1799, 1841—1875, 

 podług p. Wilda mamy: 



Pam. Fizyj. — Toin V. 



Dział I.— 13 



