100 



DZIAŁ I. METEOROLOGU JA I HIDROGRAFIJĄ. 



Cześć IV. W tej części autor traktuje rozkład gieograficzny ciepłoty, który 

 uoezywistnia av dołączonym do dzieła atlasie. 



Poszukiwania Dovego wykazały, że zboczenia ciepłoty nie występują, nigdy 

 w miejscach pojedynczych, odosobnionych, lecz na przestrzeniach znacznych; no- 

 wsze zaś prawa cyklonów i antycykłonów objaśniają i przyczynę tego zjawiska. 

 Na tej zasadzie próbowano postrzeżenia z lat niewielu doprowadzać do wypad- 

 ków wieloletnich średnich podług jednoczesnych obserwacyj w stacyjach sąsie- 

 dnich, a to celem pewniejszego porównania ciepłoty rozmaitych miejscowości. Je- 

 śli A n oznacza średnią ciepłotę pewnej stacyi z długiego lat szeregu n, A x takąż 

 ciepłotę z lat x, z których średni wypadek dla drugiej stacyi jest B x . to długole- 

 tnia średnia dla tej ostatniej B n obliczoną być może podług wzoru. 



B n = B x + A n — A x . 



Ściślejszy otrzymalibyśmy wypadek, wprowadzając do rachunku stosunek 

 średnich zmienności (roku. miesiąca, dnia) w obu stacyjach: 



Vi, _ B n — A x 



V a An Ax' 



lecz wielkość Vb nie daje się dokładnie oznaczyć; stąd p. Wild poprzestał na tym 

 wzorze, powszechnie dotąd używanym. 



Zastosowując ten wzór do Kurska i Moskwy, gdzie spostrzeżenia jednocze- 

 śnie przez lat 22 prowadzone były, autor znajduje, że niepewność redukcyi jedno" 

 letnich spostrzeżeń dochodzi do ± 1°, pięcioletnich zaś średnich tylko ± 0",38. 

 A więc redukcyją zastosował do takich tylko stac}^, gdzie obserwacyj e prowadzo- 

 ne były 5 i 10 lat. 



Naturalnie, że na ścisłość wypadków wpływ wywiera wielki nietylko odle- 

 głość stacyj, lecz i charakter klimatu mniej więcej jednaki. 



Dla porównania ciepłot rozmaitych krajów potrzebna jest również redukcyją 

 ciepłoty do poziomu morza. Aby otrzymać w tym celu dane ; autor wziął spo- 

 strzeżenia, tak na pn. jak i pd. stoku Kaukazu, stacyj w rozmaitych wzniesieniach, 

 a dając im odpowiednią wagę, obliczył średnie z których wyprowadził tablicę f, 

 pokazującą zniżenie się ciepłoty od 10 m do 700 m na każde 10 m wzniesienia. Tę 

 tablicę zastosował do wszystkich stacyj w Rosyi, których wypadki redukowane ze- 

 stawił w Tab. IX. 



Pomijając już tę okoliczność, że bieg ciepłoty jest odmienny na górach 

 i na płaszczyznach, że innemu ulega prawu, stosownie do pochyłości gór w roz- 

 maite strony świata, że często na górze bywa ciepłej niż u podnóża, sama miejsco- 

 wość Kaukazu, między morzami, nie może być stosowaną do gór azyjatyckich, 

 w środku lądu piętrzących się. Sam rodzaj wzniesienia: plaskowzgórze lub łań- 

 cuch gór, ich zwartość i wysokość, a nadto stosunki hydi-ometryczne urozmaicają 

 prawo malenia ciepłoty do góry tak, że niepodobna trzymać się jednej 



