NOWE PEZYCZYNKI DO GIEOGNOZYI POLSKI. 



33 



w dolinie Opatówki pod Klimontowem i nad brzegiem Wisty pod Sandomierzem 

 są tylko wzniesione do 600 stóp i trochę niżej. 



Na podstawie tejto godnej uwagi różnicy objaśnia się dopiero inny stosu- 

 nek. Gdy na południowym stoku bardziej wyniesionej, zachodniej polowy gór, 

 wyniesione zostały czerwony (pstry) piaskowiec, normalny wapień muszlowy i bia- 

 ły wapień jurajski (oolit koralowy) ze stromem poludniowem pochyleniem warstw, 

 na których leży kreda poziomo, to widzimy, że również poziomo osadzone utwory 

 środkowego okresu trzeciorzędowego (miocenicznego), które na zachód pod Ko- 

 rytnica, niedaleko Sobkowa i Górek przez Chmielnik aż na południe od Wierzbia 

 tylko przekraczają co leżą. na kredzie, wapieniu jurajskim i wapieniu muszlo wym, 

 na tymże stoku, wschodniej, mniej wzniesionej, polowy gór, nietylko całkowicie 

 pokrywają, owe formacyje osadowe, ale nawet leżą przekraczaj ąco na starszej sy- 

 hiryjskiej formacyi. W ten sposób te warstwy trzeciorzędowe nietylko opasują 

 wystające wyspy wapienia przechodowego i skały szarowakowej w Osówce, około 

 Szydłowa, w Korytnicy i Kotuszowie pod Kurozwękami, ale leżą także na granicy 

 kwarcowych i zielonych łupków pomiędzy Mędrowem i Rakowem około Bogoryi 

 na południe od Klimontowa do Koprzywnicy, oraz jako cienka warstwa na gło- 

 wach warstw stromo wyniesionych łupków glinianych, pomiędzy Klimontowem 

 a Sandomierzem i w dolnej części doliny Opatówki, pod Karwowem, tudzież od 

 Między-Gór do Gór- Wysokich. Przy wyższem wyniesieniu wapienia przechodo- 

 wego i kwarcytu w zachodniej połowie gór, skały te mogły uledz częściowemu, 

 gwałtownemu rozbiciu, czem sobie tłumaczę fakt, że w tej części znaleziono cha- 

 rakterystyczne brekczyje marmurowe i krzemionkowe, których we wschodniej 

 części niema. 



Czas wyniesienia. Ponieważ, jak się wyżej powiedziało, w górach Sando- 

 mierskich najmłodszą z wymienionych formacyj jest biała jura (wapień koralowy), 

 a najstarszą, pozostałą, w położeniu poziomem, kreda (margiel kredowy), więc pe- 

 ryjod wyniesienia przypada pomiędzy utworzeniem się jury i kredy. Tylko na 

 zachodnim brzegu wapienia przechodowego pomiędzy Miedzianą-Górą a Mie- 

 dzianką znajdujemy część czerwonego piaskowca, należącego prawdopodobnie do 

 piaskowca pstrego; — w ławicach poziomych otaczającego kilka małych wysepek 

 wapienia około Miedzianki, Chełmiec i Porzecza (Porzice?); widzimy nawet w pła- 

 skich dolinach podłużnych pomiędy pasmami wapiennemi, kilka odlamanych par- 

 tyj piaskowca, leżących poziomo na pochylonych warstwach wapienia przechodo- 

 wego, jako to: na wschodnim krańca Miedzianej -Góry, Szakowskięj-Góry i po- 

 między Skibami (Skibę) a Chęcinami. Co więcej, w tej samej okolicy leżą pozio- 

 mo warstwy wapienia marglowego na owym piaskowcu (około Promnika). Ponie- 

 waż nie mogły być one osadzone dopiero po glównem wydźwignięciu gór na koń- 

 cu peryjodu jurajskiego, więc prawdopodobną jest rzeczą, że mała część zachodnia 

 gór wydźwignięta już dawniej została, przed utworzeniem owego czerwonego pia- 

 skowca. 



§ 54. Więc do jakiego ogólnego systemu wyniesienia należą góry Sando- 

 mierskie? 



E. de Beaumont spomiędzy SAvych 12 głównych systemów wyniesień, uwa- 

 ża 7 -my, do którego zalicza ciągnące się od PdZ ku PuW łańcuchy gór Kruszco- 

 Pam. Fizyj. — Tom IV. Dział II. 5 



