36 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



kierunek dolin głównych panuje zarówno tu jak tam. Oro- 

 graficznie i gieognoa tycznie jest zupełnie odmienny od syste- 

 mu Karpackiego. 



Teraz, po dałszein opracowaniu teoryi Bucha przez Beaumonta, musimy 

 zastanowić się nad tern, czy pogląd ten da się jeszcze utrzymać i co się mu da za- 

 rzucić. Beaumont uważa za najpotężniejszy i najbardziej wpływowy na ukształ- 

 towanie się kontynentu Europy, swój system Pirenejów i Apeninów. Równoległy 

 kierunek ich łańcuchów od PnZ ku PdW, oraz tych, które od punktu rozwidlenia 

 się wschodnich Alp przy Graz biegną, ku PdW równolegle od Apeninów, tworzą, 

 przeciwległy brzeg wielkiej doliny podłużnej zatoki Adryatyckićj, oraz jednako- 

 we stosunki ulawicenia ich skał, z których utwór kredowy— zarówno starsze jak 

 i młodsze ogniwa — wyniósł się do najwyższych szczytów, a naodwrót, u stoków le- 

 żą poziomo warstwy trzeciorzędowe — stanowią cechę charakterystyczną tego wiel- 

 kiego systemu. Do tegoż systemu załączył później Hoffmann system hercyński, 

 czyli północno-wschodni niemiecki '). 



Jeśli tedy góry Sandomierskie są stanowczo dalszym ciągiem hercyńsko-pół- 

 nocno-niemieckiego systemu, to musiałyby też być zaliczone do pirenejsko-ape- 

 nińskiego, do którego też należy większa część Karpat; ponieważ jednak odróżnia- 

 ją się zupełnie od ostatnich, więc powstaje sprzeczność, którą wyjaśnić musimy. 



Jeżeli pojęcie systemu gór ma być realnem, a nie dowolnem, to nie wystar- 

 czy łączenie z sobą łańcuchów gór o jednakowym lub podobnym ki 'erunku osi, tak sa- 

 mo jak łączenie nierówno skierowanych łańcuchów gór, które w jednym czasie 

 musiały być wyniesione. Oprócz kierunku i czasu wyniesienia, trzeba jeszcze 

 wziąć pod uwagę trzeci element, to jest wewnętrzną konstytucyją, jednakowy albo 

 podobny rozwój następstwa warstw, wśród należących do siebie łańcuchów gór. 

 Alp, jakkolwiek będących rezultatem czterech po sobie następujących wyniesień, 

 nie mogę uważać za złożone z czterech systemów gór; stanowią one jeden tylko i ten 

 sam wielki system gór bez względu na kierunek pojedynczych łańcuchów, gdyż te 

 kierunki ciągle nawzajem w siebie przechodzą i we wszystkich panuje jednakowy 

 rozwój następstwa warstw młodszych formacyj osadowych, zacząwszy od liasu, 

 które tu jednak przez wpływ potężnych wyniesień stało się niewyraźniejszem, niż 

 w systemach gór, które z płytszych mórz wyniesione zostały. Z tychże powodów 

 Apeniny, Pireneje i Karpaty należą wraz z główną masą Alp do jedneyo systemu. 

 Z niemi jednak niepodobna łączyć zupełnie inaczej zbudowanych, winnych warun- 

 kach wyniesionych, łańcucha gór Hercyńskiego i pasma wzgórz środkowej 

 Europy. 



Z Dechena gieognostycznej karty Niemiec, Francyi, Anglii i krajów przy- 

 ległych jasno widać, że góry Sandomierskie i ich główne iinije rozciągania się leżą 

 zupełnie dokładnie na przedłużeniu kierunku łańcuchów Hercyńskich i pasm 

 wzgórz od Z." 22° Pn. ku W. 22° Pd., albo od ZPnZ. ku WPdW. Od punktów 

 pod Magdeburgiem nad Elbą i pod Hallą nad Saalą, gdzie te pasma znikają 

 w Saskiej równinie, podziemny ciąg dalszy tego systemu, który albo wcale albo 



l ) Fr. Hoffmann. Hinterlassene Schriffen, Tom II, śtr, 202. 



