48 



DZIA-Ł II. GIEOLOGIJA. 



ściowi. Granit więc tworzy tutaj podkład nietylko kredy, ale i błot od Pińska do 

 Rokitna. 



Szerokość więc płyty granitowej, o ile mogliśmy zmierzyć pod kątem pro- 

 stym do głównego kierunku pomiędzy granica, północną a południową, Ayynosi: 



l~o Od wypływu Berdy na północy, około 110 wiorst (15 5 /r 

 mili); 



2- o pomiędzy wyspą Chortycz na Dnieprze, aż na północ od Sa- 



mary, 140 wiorst; 



3- 0 pomiędzy No we mi Diubosarami nad Dniestrem, aż do ujścia 



Chorolu do Dniepru, 360 wiorst; 



4- o pomiędzy Płoskirowem, na wyżynie A wratyńskiej do Owru- 



cza, 232 wiorsty; 



5- o pomiędzy Krupcem a Korcem, według mnie, 130 wiorst. 

 Pomiędzy temi granicami, granit, o ile nie jest pokryty kredą, pokładami 



trzeciorzędowemi i diluwium, rozciąga się szczególniej na wyżynie podolskiej 

 w dolinach, wzdłuż brzegu Bohu i po obudwu stronach Ploskirowa, około Mię- 

 dzyborza, Hołowozyniec, Nowego Konstantynowa, Ulanowa, Berdyczowa, Win- 

 nicy, Braiłowa, Bracławia, Memirowa, Rajgroda, Sawrania, Hołoszkowa, Ko- 

 niecpola, Swirny, Bohopola, Aieksandrówki i Konstantynówki aż do Woznie- 

 sieńska. 



c) Skały. Oprócz granitu, jako skały przeważającej, przyjmuje udział 

 w. utworzeniu tych mas granit gnejsowy, oraz gnejs. Według Blodego, mięszają 

 się często ze sobą dwa pierwsze i właściwy granit prawie wcale nie zawiera miki; 

 podobnie na północnej granicy granitu na Wołyniu, według Eichwalda, zdaje się 

 przeważać feldspat barwy mięsno-czerwonej wzdłuż Bohu, a kwarc często zanika, 

 jednakże nie brak granitów zbialemiiszaremi odcieniami. Oprócz talku około Żyto- 

 mierza ihornblendyokołoNiemirowa rzadko występujących, jak już wyżej wzmian- 

 kowaliśmy, napotykamy często inne minerały, a szczególniej granat i tur malin. To 

 nadaje mu wielkie podobieństwo do granitu skandynawskiego i odróżnia go zna- 

 cznie od karpackiego. Eichwald wspomina szczególniej pryzmy czarnego turmali- 

 nu, długie na stopę i grube na cal, jako często się natrafiające w granicie nad Kur- 

 czykiem. Oprócz kwarcu, który tu i owdzie np. około Międzyborza, nad Korsa- 

 kiem i t. cl., własne potężne pokłady stanowi, zdaje się, że inne podrzędne masy są 

 rzadkością. Najbardziej interesującym jest wielki skład grafitio, który Eichwald 

 znalazł na lewym brzegu Słutorku, naprzeciwko wsi Bilczald, pomiędzy dwiema 

 kopulami gnejsowemi w stromym parowie. Według jego opisu, grafit ten jest 

 zmięszany z ziarnami kwarcu i, wskutek wietrzenia, leżą naprzemian z warstwami 

 grafitu, warstA\ r y piasku i czerwonej gliny. Są one pochylone i warstwy obu 

 stoków mają upad ku sobie. Na południe od Sawrania leżą składy smołowo-czar- 

 nego lidytu w gnejsie. Felspat granitu jest często rozłożony na glinkę porcela- 

 nową, szczególniej na północnej, pokrytej składami gliny granicy granitu na Wo- 

 łyniu. Znajduje się ona w Burtyniu, niedaleko Baranówki, 40 wiorst od Nowo- 

 grodu Wołyńskiego, około Horodyszcz, Baranówki, Starej Huty, ale także i dalej 

 ku południowi, około Wasilówki, około Krysztofówki, niedaleko Sawrania, na 

 prawym brzegu Bohu i używają jćj fabryki fajansu w Baranówce, Korcu i Horo- 



