NOWE PRZYCZYNKI DO GIEOGNOZYI POLSKI, 



49 



dnicy na Wołyniu. Gnejs podobny do freiberskiego, występuje bardzo pięknie 

 według Bloedego okołe Krzemieńczuga nad Dnieprem, przerżnięty przez wicie 

 równoległych na 2" do 1 stopy grubych gruzów granitowych, podobnych do żył, 

 które są silnie z nim zrośnięte. Ten granit jest gruboziarnisty, prawie bez miki. 

 Warstwy gnejsu mają y 2 do 3 stóp grubości i upadają, pod kątem 40 — 60° ku Z 

 i PdZ. Od Krzemieńczuga do Keleberdy przechodzi gnejs w granit, który pod 

 Keleberdą jest drobnoziarnisty, złożony z czerwonawego felspatu, szarego kwar- 

 cu i czarnej miki, zawiera niewiele granatów i tym sposobem bardzo jest podobny 

 do Podolskiego, ale także tak samo jak gnejs krzemieńczuski przerżnięty jest 

 gruboziarnistemi gruzami granitowemi. Podobnie jak w Finlandyi, granit ten nie 

 jest równego wieku, 



Jeżeli, jak już wykazałem, główny kierunek południowo-rosyjskiej płyty 

 granitowej, rosciąga się od PnZ ku PdW, to, jakkolwiek granit nie ma właściwe- 

 go uwarstwienia, jednakże jakiś wewnętrzny paralelizm, odpowiadający owemu 

 kierunkowi, jest wskazany przez po,rohy dnieprowe, o czem jeszcze kilka słów mu- 

 szę powiedzieć. 



Dniepr płynie od Kijowa do Ekaterynosławia, w dolinie podłużnej od PnZ 

 do PdW, równolegle do północnego brzegu granitu, ale poniżej ujścia Samary za- 

 mienia nagle swój bieg na południowy i przerzyna w dolinie poprzecznej płytę 

 granitową, aż nareszcie z tamtej strony wyspy Chortycz dosięga swego limanu 

 w kierunku PdZ. W tein przejściu przez granit, rzeka znacznie się zwęża i toczy 

 się przez znane porohy, Prawy brzeg rzeki jest zawsze wyższy i skalistszy i od 

 niego idą zamykające płyty skaliste w kierunku od PnZ ku PdW, a więc przerzy- 

 nają łoże rzeki niezupełnie pod kątem prostym, lecz ukośnie, a to dowodzi, że wła- 

 śnie granit w swem wnętrzu składa się z równoległych pokładów, które mają taki 

 sam kierunek, jak ogólne rosciąganie się wyżyny granitowej. 



§ 59. Ogniwa leżące na granicie^ na południowym jego brzegu na Podolu. 

 Liliowi, Eichwaldowi i Schneidrowi zawdzięczamy wiadomość, że w dolinie 

 Dniestru i w dolinach pobocznych na granicie, po większej części głęboko już po- 

 grążonym, leżą poziome warstwy formacyi przechodowej, według teraźniejszej no- 

 menklatury, syluryjskiej. Na niej i na granicie leżą przekraczaj ąco i poziomo kre- 

 da i rozmaite ogniwa trzeciorzędowe. Blode w ogólności potwierdza te wnioski. 



Zestawiwszy krytycznie ich obserwacyje, wypadnie, że podolska formacyja 

 przechodowa składa się z trzech doskonale dających się odróżnić grup pokładów. 

 Ponieważ one jednak nie leżą kompletnie jedna nad drugą wżadnem obnażeniu, 

 a tylko dolne występują we wschodnich, średnie w średnich, a górne w zachodnich 

 dolinach, więc i ten stosunek przemawia również za malem pochyleniem Avarstw 

 ku zachodowi, jak to tu i owdzie nawet zauważono w kilku obnażeniach. Z tych 

 grup pokładów składa się: 



l-o dolna, przeważnie z różnych łupków marglistych i gliniastych, 

 połączonych ze słabiej rozwiniętemi warstAYami szarej waki 

 i piaskowca. Rozpoczyna się ona tuż nad granitem pewne- 

 go rodzaju grani to wjan piaskowcem, nad którym idą pstre 

 i szczególniej czerwono i zielono zabarwione margliste łup- 

 ki, niekiedy o wyglądzie grynsztajnu, wyżej znowu szare 



Pam. Fizyj.— Tom Y. Dział II. 7 



