52 



DZIAŁ H. GIEOLOGI.JA. 



wierzchnia Dniepru i przy znacznej długości nie mają więcej jak 10 kroków 

 szerokości, zaś pod kątem prostym do biegu Dniepru ciągnący się łańcuch 

 wzgórz Moszna, na prawym brzegu Olszanki, przy trzech milach długości 

 i tylko l / 3 mili szerokości, przedstawia wygląd 700 stóp wysokiego muru z pia- 

 skowca zielonego i piaskowca z bulwami. Dubois usiłował wykazać, że te dzi- 

 wne formy nie mogą być skutkiem biegu Dniepru, lecz następstwem podniesie- 

 nia łupku czarnego. Narysowany przez niego profil rozpadliny, rozdzielającej 

 dobra Buczak od Piedliszcz, daje klucz do tej kwestyi, gdyż powierzchowna 

 forma pagórków jest równoległa do falowato pogiętych warstw łupku czarnego, 

 czerwonej gliny i piaskowca zielonego. Wyniesienie zaś potwierdza to, że Be- 

 lemnity łupku, oraz inne skamieniałości, zostały połamane przez gwałtoAvną 

 siłę, a warstwy piaskowca zielonego są tak popękane i porozdzierane, że nie 

 można znaleść całkowitej .sztuki. Dalej, Dubois wyraźnie powiada, „że jeszcze 

 wyżej leżące warstwy piaskowca trzeciorzędowego posiadają tą samą niepra- 

 widłowość, co i piaskowce chlory tyczne (zielone)," więc i te warstwy zostały 

 już odłożone, zanim nastąpiło wyniesienie, które wyszło od mas granitowych, 

 leżących pod czarnym łupkiem. Wskutek tego możemy wyprowadzić wniosek. 



że przynajmniej ostatnie wyniesienie jplaskowzgórza granito- 

 icego, na północnym jego obrębie, nastąpiło w tej części Ukrai- 

 ny, dopiero po utworzeniu się skał trzeciorzędowych i pra- 

 ■wdopobnie spowodowane zostało przez jednoczesne wystąpienie 

 w łonie granitu gnejsowego, owych mas porfirowych, które 

 Eichwald poznał pod tą samą szerokością, między 49 a 50° N. 

 toprost ku zachodowi od owej części doliny Dniepru, na połu- 

 dnie od Berdyczowa. 

 W południowej części gubernii Charkowskiej, w okolicy Iziumu nad 

 Dońcem, niedaleko od leżącego około Samary północnego brzegu granitu, od- 

 krył Blode partyje starszych od kredy formacyj. Jedna z nich składa się ze 

 starszych skał węglowych około Petrówki o 4 Aviorsty na Z od Dońca. Dwie 

 inne są to niemniej ciekawe partyje formacyi jurajskiej około Donieckaja, nie- 

 daleko Petrówki i pod Kamienicą na południe od Iziumu, obie w dolinie 

 Dońca. Później Blode wraz z Murchisonem i Verneuillem znaleźli jeszcze 

 3 takie partyje jurajskie w dolinie Dońca około Banaja i Jaromówki, poniżej 

 Iziumu i pod Iziumem i w tych ostatnich punktach oznaczyli warstwy pia- 

 skowca zielonego, bardzo podobnego do naddniestrzańskiego na Podolu, poło- 

 żonego pomiędzy jurą a kredą. 



Odkryta przez Blodego partyja formacyi węgla kamiennego w okolicy 

 Iziumu, jest widocznie tylko północno-zachodnim wyskokiem skał przechodo- 

 wych i węglowych, które się rosciągają dalej ku PdW na prawym wysokim 

 brzegu Dońca, przez wschodnią część gubernii Ekaterynoslawskiej aż do kraju 

 kozaków Dońskich. 



Badania odnośne znajdujemy w Ermana Archiwum T. I str. 262 — 286, 

 dalej u Meyendorfa (Buli. de la soc. geol. cle France 1838 IX, 234), oraz 

 u gieologów ekspedycyi Demidowskiej. Wynika z nich, iż tam na krańcu kry- 

 stalicznych skał występuje szara waka, zawierająca warstewki wapienia, zape- 



