54 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



około Ladawy jest więc zapewne także późniejszym utworem metamorficznym 

 w tych starszych skalach i nie może należeć do gipsu kredowego, który w Polsce 

 i Galicyi leży dopiero na górnej granicy kredy. Podobnie uderza nas słona woda 

 źródlana, która tryska z wysokiej skały wapienia ortoceratytowego pod Kamień- 

 cem Podolskim i przypomina źródła solne z wapienia górskiego i gipsu pod Bach- 

 mutem. Dalej wapień piaszczysty i gruboziarnisty piaskowiec nad Zbruczem, 

 głównie pod Czarnokozińcami, występują, na potężnym wapieniu syluryjskim i za- 

 wierają, znaczne składy gipsu, które tak są, ściśle złączone z temi skałami, że tylko 

 jako młodszy utwór tejże formacyi mogą być uważane. O 2 wiorsty od Czarnoko- 

 ziniec, gips spoczywa na łupko watym wapieniu marglistym, który według Eichwal- 

 da Jest tylko zewnętrzną warstwą wapienia przechodowego, w którym gips tworzy 

 tylko podrzędny skład lub gniazdo. Pomiędzy wapieniem marglowym a gipsem le- 

 ży tylko piaszczysty wapień i prawdziwy piaskowiec, na gipsie zaś bardzo rozłożo- 

 na glina marglowa. Ta ku górze przechodzi w brunatno-czerwony, biało-plamisty, 

 prawie konglomerato wy wapień, wielkiej twardości i spójności, który wygląda jak 

 gdyby był wypalony i podobny jest prawie do wypalonego migdałowca lub masy porfi- 

 rowej; leżąca poniżej masa wapienna, równego wieku, została również przeobrażo- 

 ną, a ponieważ skała ta, zawsze gips pokrywająca, wygląda uderzająco jak wypa- 

 lona, więc można uważać, powiada Eichwald, ten utwór gipsowy za mający przy- 

 czynę wulkaniczną. 



Zebrawszy te wszystkie obserwacyje razenij dochodzimy do najprawdopo- 

 bniejszego wniosku, że ów gips nie jest ułożonym warstwo wato i przywiązanym 

 do pewnego miejsca uławicenia, lecz że: 



jest produktem metamorfozy wywołanej przez wznoszące się 

 z dołu gorące pary kwasu siarczanego działające na skały 

 wapienne, która to metamorfoza, ponieważ oprócz syluryj- 

 skich, dotknęła i ogniwa trzeciorzędowej formacyi, więc mu- 

 siała mieć miejsce dopiero po utworzeniu się ostatniej. 



§ 77. Rezultat ostateczny. 



Wszystkie więc w poprzednich paragrafach zestawione fakty i wyprowa- 

 dzone z nich wnioski, prowadzą nas do rezultatu głównego, że: 



1- o pomiędzy Wisłą i Donem od PnZ ku PdW rosciągający się 



system gór, składa się tylko z płyty granitowej, nie wynie- 

 sionej do wysokości właściwych gór i opartych o jej brzegi 

 ogniw formacyi syluryj skiej , oraz wapienia górskiego, na 

 których nie leży żadne ogniwo starszych formacyj osado- 

 wych i tylko na północnym brzegu wyniesione zostały spo- 

 radycznie pewne ślady formacyi jurajskiej, wszystkie je- 

 dnak zostały z wierzchu pokryte rozmaitemi ogniwami kre- 

 do wemi i trzeciorzęd© wemi. Ze dalej: 



2- o Wyniesienie tych mas nastąpiło stopniowo i powolnie i jak 



się zdaje niezupełnie jednocześnie na wszystkich punktach, 

 częścią, pod koniec okresu trzeciorzędowego, częścią później 

 w okresie dyluwijalnym, gdyż południowy brzeg granitu, 



