NOWE PRZYCZYNKI DO GIEOGNOZYI POLSKI. 



55 



stromo spadający w głąb pomiędzy Berdą a Dniestrem, mógł 

 powstać dopiero po utworzeniu się średnich skał trzeciorzę- 

 dowych i po osadzeniu wybrzeża morza Czarnego; natomiast 

 wyniesienia na obrębie północnym, powstałe prawdopodo- 

 bnie wskutek pojedynczych wylewów mas porfirowych 

 i dyjorytowych, oraz jeszcze młodsze przeobrażenie wapieni 

 w gips, spowodowały w zachodniej Ukrainie uławicenie śre- 

 dnich warstw trzeciorzędowych, we wschodniej zaś zaburzy- 

 ły nawet uławicenie warstw dylu wij alnycb. A więc: 



3-o System ten ani pod względem swego składu, ani wieku wy- 

 niesienia, nie należy do systemu sandomierskiego, chociaż 

 leży w jego przedłużeniu ima ten sam kierunek główny. 

 Mamy prawo twierdzić, że może on być zaliczany do tego 

 systemu gór, który ze środkowej i południowej Szwecyi się- 

 ga przez Finlandyją przynajmniej aż do Ingermanlandyi, 

 a może jeszcze dalej ku PnW, a w którym na niezbyt 

 znacznie wyniesionych masach granitu gnejsowego w Szwe- 

 cyi, Estonii i Ingermanlandyi, wyniesione zostały ogni- 

 wa systemu syluryj skiego podobnież jak na Podolu; który 

 wreszcie dopiero w niedawnych czasach wyniósł się z mo- 

 rza i jak wiadomo, jeszcze teraz się wynosi. 



3. Ho jakiego systemu należą masy skał na poiskoszlą- 

 iokiej wyżynie i jakich doznały zaburńenf 



§ 78. Położenie, rosciagłość i wysokość wyżyny. Pomiędzy wschodniemi 

 Sudetami na zachodzie, Bieskidami na południe i pasmem wyniosłości zachodnio- 

 polskiej jury na wschodzie, rosciąga się polsko-szląska wyżyna, która ku północy 

 spada ku środkowo-europejskiej płaszczyźnie. Najmniej będąc wyniesioną z wy- 

 żyn europejskich, dosięga przeciętnie 140 toazów, a więc tylko połowy wyżyny 

 bawarskiej i l / 3 hiszpańskiej. Pod względem tego stosunku hipsometrycznego 

 najbardziej jest podobna do wyżyny szwabskiej i południowo-rosyjskiej.. 



W stosunku do Sudetów, jest nasza wyżyna prawdziwym obszarem pośre- 

 dnim (Mittelland) albo dolnym stopniem tarasu południowej części wschodnich 

 Sudetów 2 ), gdyż opiera się bespośrednio o icli górny stopień tarasu, który znany 

 pod nazwą niskiego tarasu (Nicdere Gesenke) czyli gór granicznych morawsko- 

 szląskich, rosciągających się od Odry i Bcczni aż do linii przeciągniętej od Pd ku 

 Pn od Janowic przez Engelberge i Wurbenthal aż do Johannisthal i poza którą 



') W tern znaczeniu, jak używa tego wyrażenia Strantz w swej Porównawczej gieografli 

 fizycznej. Berghaus Ann. d. Erd-und Volker-Kunde 3 seryja VU. 



*) W podziale Sudetów posługuję się nomenklaturą, przyjętą, przez Sekcyja. dla badania 

 Sudetów w sziąskiem Tow. „Fur Yaterlandische Cultur." 



