58 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



aż do przejścia Kamb.au, wznosi się wysoki taras (Hohe Gesenke) albo góry Alt- 

 vater, jako prawdziwa wyżyna, do wysokości 4,500 st. n. p. m. 



Innym zupełnie jest stosunek wyżyny naszej względem Karpat. Opiera się 

 ona bespośrednio o Bieskidy i wychodząc z nich stopniuje się ku północy niejedno- 

 stajnie, lecz jest oddzielona głębszeua terytoryjum, które zajmuje dolne części 

 księstw Cieszyńskiego i Bielskiego i część obwodu Wadowickiego pomiędzy Wisłą, 

 a podnóżem Bieskidów od Czarnej Wody na drodze bitej od Biały do Krakowa. 

 Bieg Wisły oraz dolny bieg Olchy, nakreślają, liniją graniczną obu. Gdy owo niskie 

 terytoryjum w Cieszynie i Bielsku dosięga 800 st., a dalej na wschód ku Krakowo- 

 wi 670 st. średniej wysokości n. p. m., wynosi się nagle południowy obręb wyżyny 

 od owej linii granicznej prawie o 200 stóp wyżej. Wyżyna więc jest od Bieskidów 

 tak samo oddzielona, jak Bieskidy od południowego krańca Sudetów. Bieskidy są 

 oddzielone od tarasu stosunkowo do obu łańcuchów niewysokiem terytoryjum, 

 które zapełnia szeroką pomiędzy niemi zaklęsłość, w której dwie szerokie doliny 

 przeciwne sobie, górnej Odry od niemieckiego Jaśnika, aż do ujścia Oppy i dalej 

 do Bogumina (^Oderberg) oraz Beczwy od Weisskirchen przez Przerów (Prerau) 

 do March, tworzą zupełnie naturalną granicę pomiędzy drugiemi stokami obu łań- 

 cuchów. Nie należy więc uważać tej wklęsłości za dalszy ciąg niskiego te- 

 rytoryjum, które dalej na W również oddziela Bieskidy od wyżyny. 



Według obliczeń Strantza, opartych na pomiarach zestawionych przez 

 Prudlo, średnia wysokość całkowitego górno-szląskiego obszaru wyżynowego 

 wynosi 819 stóp par. jeśli ją wyprowadzimy jako średnią z 392 pomiarów, lub 

 773, jeśli ją obliczymy ze sum średnich wysokości pojedyńczych obwodów, po- 

 dzielonej przez liczbę obwodów. Ta średnia wysokość wzrośnie jeszcze o 25 

 stóp, jeżeli doliczymy do niej polską cokolwiek wyższą część wyżyny. Ponieważ 

 jednak północna niższa część tej powierzchni w okręgach Neustadt, Grottkau, 

 Falkenberg, Opole, Kluczbork (Kreizburg) i w północnej części powiatu Wieluń- 

 skiego, od średniej wysokości 626 stóp, nie należy już do właściwej wyżyny, więc 

 ta ostatnia wznosi się średnio do 866 stóp. Wprawdzie zniża się cokolwiek wyży- 

 na od Sudetów ku dolinie Odry, ale nad nią zaraz się wznosi znacznie ku PnW, 

 albowiem jej średnia wysokość wynosi: 



1) W przyległych tarasowi okręgach: 

 Raciborskim 784 stóp j 

 Leobszyckim 883 „ > średnio 846. 

 Msskim 873 „ I 



2) W obwodach przylegających do poprzednich od W. 



Rybnickim 778 stóp 



Gliwickim 838 -. . 



T _ . , , . „_ . > średnio 773. 



Kozielskim 724 „ 



W. Strzeleckim 752 „ 



3) Następnie w obwodach od W ku tymże przylegającym: 

 Pszczyńskim (Pless) 991 stóp 



Bytońskim 925 „ 



Lublinieckim 912 „ 



Rosenberg 725 „ 



średnio 888, bez Rcsenberga 946. 



