NOWE PRZYCZYNKI DO GIEOGNOZYI POLSKI. 



57 



4) Wreszcie w Polsce: 



W obwodzie Chrzanowskim, około 990 stóp j 



„ Olkuskim, „ 1047 „ i średnio 982. 



„ Wieluńskim, „ 910 „ j 

 Wyżyna ta, rosciągająca się od Sudetów do Krakowa na 20 mil, a szerokości 

 od Pd ku Pn mająca mil 15, zawierająca więc 300 mil kwadratowych powierzchni, 

 nie wznosi się nigdzie jako prawdziwy łańcuch gór; południowym brzegiem tara- 

 su swego spada do doliny górnej Wisły, na powierzchni zaś wznoszącej się ku 

 PnW przedstawia trzy stopnie odznaczające się jako pasma wyniosłości. Je- 

 dnem z nich jest pasmo wzgórz, składające się z normalnego górnego wapienia 

 muszlowego, od Okradzionowa pod Sławkowem, przez Golonóg, Górę, Siemonię, 

 Sączów, Trockenberg pod Górami Tarnowskiemi aż do Stolarzowic, mające około 

 1000 stóp n. p. m. Drugie cokolwiek niższe, oddzielone od poprzedniego doliną 

 Malapany i niziną Siewierską, stanowi pasmo rosciągające się od Mrzygłoda przez 

 Lubliniec, aż nawet do Dobregodnia; w Polsce ma 870, na Szląsku 950 stóp wy- 

 sokości średniej. Z drugiej jego strony ku PnW, gdzie spada ku płaskim doli- 

 nom Warty i Liswarty, wznosi się nareszcie naj wyższy brzeg wyżyny, w paśmie 

 Avzgórz zackodnio-polskiej jury, ozdobionem na grzbiecie do 1470 stóp wznoszące- 

 nń się porozdzieranemi grupami skał dolomitycznego wapienia koralowego około 

 Skały, przez Ogrodzieniec, Kromołów, Włodowice, Żarki, Mstów aż do Działoszy- 

 na. Jest to ostatni kraniec wyżyny, gdyż spada ku PnW do basenu wypełnione- 

 go kredą, który się rosciąga od niego aż do południowego stoku gór Sando- 

 mierskich. 



Zupełny paralelizm pomiędzy głównym kierunkiem Sudetów, oraz jury 

 polskiej od Pn 34° Z ku Pd 34° W; zbaczający od tego kierunku niezbyt znacznie 

 kierunek leżących pomiędzy niemi pasm wyniosłości, oraz głównej linii rosciąga- 

 nia się skał stanowiących wyżynę-, prawie równy im paralelizm podłużnych dolin 

 Warty od Kromołowa do Częstochowy, Malapany, Kłodnicy, Bierawki i Wody 

 Pilchowickiej, Oppy i Mory aż do zagięcia ku Bernau, a nawet Diirre Bautsch 

 i górnej Odry od Bautsch do zagięcia ku niemieckiemu Jaśnikowi, — dowodzą 

 wyraźnie: 



wewnętrznego związku naszej wyżyny i jej mas skalnych 

 z Sudetami i jej zależności od nich. 

 Rzut oka na gieognostyczną kartę Europy środkowej Dechena, okazuje 

 odrazu, że główne linije rosciągania się Sudetów i jury zachodnio-polskiej prze- 

 dłużone ku południowi, przecinają pod kątem prostym kierunek łańcucha Bie- 

 skid/.kiego gór Karpackich, czyli zachodnich Karpat północnych, — pierwsza w Ja- 

 worniku 16° Wsch. od Paryża, gdzie Białe Góry czyli Karpaty zachodnie zamie- 

 niają swój prawie północny kierunek na wschodni i łańcuch gór rozwidla się nad 

 źródłami Kiszuczy, — ostatnia 19° Wsch. od Paryża nad źródłami Wisłoki, gdzie 

 około wąwozu Komarnickiego czyli Dukielskiego, kierunek Bieskid, dotąd zacho- 

 dnio-wschodni, zamienia się na wyraźnie południowo-wschodni. 



Ta pod kątem prostym nakreślona opozycyja głównych kierunków, połą- 

 czona z zupełną odmiennością wewnętrznego składu gór, jest dobitnym dowodem, 

 że nasza wyżyna nie ma żadnego związku z Kar fatami. 



Para. Fizyj.-Tom V. Dział II. 8 



