NOWE PRZYCZYNKI DO GIEOGNOZYI POLSKI. 



59 



młodszych ogniw formacyi syluryjskiej i są zbliżone do wapienia węglowego; 

 a więc jest rzeczą pewną, że wybiegające ku skalom węglowym naszej wyżyny 

 wscliodnio-sudeckie szare waki i łupki, nie są starsze i możemy z dość znacznem 

 prawdopodobieństwem wnieść dalej, że związane z niemi ściśle łupki metamorfi- 

 czne tej samej grupy na zasadzie swego pierwotnego utworzenia powinny należeć 

 do grupy kainbryjskiej. 



Że formacyja syluryjska południowo- wschodnich Sudetów, pogrążając się 

 ku wschodowi pod skały węglowe wyżyny, ciągnie się jeszcze dalej ku wschodo- 

 wi, dowodzi wynurzenie się z łona daleko młodszego wapienia muszlowego w do- 

 linie Odry, około Kropie i około góry Zamkowej (Schlossberg) pod Tożkiem. Na 

 wniosek jednak wyciągnięty stąd przez Carnalla, że formacyja węglowa polsko- 

 górno-szląska osadzała się od wschodu i północo-wschodu, przystać nie mogę. 

 Wszystkie stosunki główne dowodzą słusznie faktu przeciwnego. Piaskowiec wę- 

 glowy i glina łupkowa stanowią tylko w dalszym ciągu rozwój (Weiterentwicke- 

 lungen) szarej waki i łupku sudeckiego; z oddaleniem się od gór stają się drobno- 

 ziarnisterai i miększemi, tamte naśladują te w zgodnem położeniu, a nadto na PńW 

 swój granicy zapadają skały węglowe w głównym kierunku PnW pod młodsze 

 skały osadowe. Okoliczność, że pasma wyniosłości górno-szląskich skał węglo- 

 wych oraz wapienia muszlowego, wznoszą się stopniowo do wysokich mas Polski, 

 nie jest skutkiem wyszłego stamtąd prądu wód tworzących ku Sudetom, lecz jest 

 tylko następstwem wyniesień skał, które później nastąpiły. 



Na formacyi węglowej niema zupełnie na wyżynie starszych ogniw forma- 

 cyj osadowych z grupy czerwonego piaskowca, a mianowicie złogu czerwonego 

 (Rothliegendes) i cechsztajnu. Brak ich dla tej tylko prostej przyczyny, że wa- 

 runkujące utworzenie złogu czerwonego starsze masy porfirowe, które na Szląsku 

 dolnym, przebiły już częścią formę syluryjska i częścią na znaczną skalę wystąpi- 

 ły podczas formacyi węglowej, wcale się tam nie rozwinęły. Z tego powodu na 

 wyżynie, pomiędzy formacyją węglową a leżącemi na niej bespośrednio masami, 

 istnieje ostre odgraniczenie, przerwa co do czasu i powstawania, która jednak jest 

 mniejszą niż w łonie Sudetów od Landshut do Bianska, pomiędzy złogiem czer- 

 wonym i piaskowcem kostkowym. 



Bespośi'ednio na formacyi węglowej leżą na wyżynie formacyje grupy tryja- 

 sowej. Spomiędzy nich pstry piaskowiec jest tylko słabo wskazany. Bardzo na- 

 tomiast jest rozwinięty wapień muszlowy. Nie widzimy nigdzie, aby się zlewał ze 

 skałami formacyi węglowej, aby istniał obustronny paralelizm warstw. Masa wa- 

 pienna w wielu punktach, niezależnie od uwarstwienia formacyi węglowej leży 

 przekraczaj ąco i niezgodnie na tej formacyi. Dolne i średnie grupy warstw for- 

 macyi wapienia muszlowego, podobnie jak piaskowiec, wynurzają się tylko w nie- 

 wielu punktach, tam gdzie wskutek późniejszych wyniesień obnażone zostały. 

 Tylko górna grupa, wapień frydrychshalski czyli normalny muszlowy, osadzony 

 przekraczaj ąco, jest wszędzie widoczny na powierzchni. To szerokie przekracza- 

 nie młodszych grup na starszych jest główną cechą charakterystyczną szląsko-pol- 

 skiej wyżyny. W północnem głównem ramieniu wapienia muszlowego przema- 

 wia znowu zaraz za tym stosunkiem rosprzestrzenienie skał, które opisaliśmy jako 

 kajper, szczególniej dolomitu rudonośnego, mniej zaś — pstrego marglu kajprowego. 



