NOWE PEZYCZYNKI DO GIEOGNOZYI POLSKI. 



61 



bnem i nie pozostawiło żadnych śladów; lecz jest on utworem pierwotnym, w gór- 

 nej części prawdziwą starą, rafą koralową, której szczątki przedstawiają się nam 

 w szeregowato na jego górnej powierzchni sterczących, odosobnionych, malowni- 

 czych grupach skał dolomitycznego wapienia koralowego. 



Na zachodniej stronie owego wału wystąpiły przekraczaj ąco na wyżynie 

 tylko nieliczne skały jurajskie i tak mało odstąpiły od pasma głównego, że je na- 

 tychmiast jako słabe jego odnogi rospoznajemy. Tu należą: z brunatnej jury 

 tylko niezbyt potężnie osadzone, brunatne piaskowce żelaziste, występujące w po- 

 jedynczych partyjach w okolicach Praszki, Landsberga, Krzepic, Panek, Kozie- 

 głów, Mrzygłodu i Georgenberga; z białćj jury, wysepkowate partyje okolic Cię- 

 gowic, Wysokiej, Rokitna, Niegowonic i w krakowskiem, najbardziej ku zachodo- 

 wi posunięte partyje pod Tenczynkiem, Młoczową wodną, Luszo wicami i Chrza- 

 nowem. Stosunki więc odkosu, zewnętrznej formy i sposobu uławicenia skał ju- 

 rajskich, względem lijasu i innych starszych skał, są w zachodnio-polskiej jurze 

 zupełnie podobne i jednakowe ze stosunkami południowych Niemiec i Francyi, 

 jak je Buch przedstawił. 



Jak tam otaczają one rodzajem wału, z trzech stron, stromemi stokami ku 

 wewnątrz zwróconemi, wielką górną kotlinę Renu, przeciętą od Pd ku Pn potę- 

 żną rospadlinową doliną Renu od Szafhuzy do Bingen, tak też i w jurze zacho- 

 dnio-polskiej tworzą tylko jednostronny wał ograniczający polsko-szląską wyży- 

 nę od PnW i wał ten jest, biorąc wogóle zewnętrznym i ostatnim walem juraj- 

 skim Sudetów, tak jak jura południowo-niemiecka jest jurajskim wałem Szwarc- 

 waldu i Oderwaldu, francuska zaś wałem Wogezów, Hundsriicku i Ardenów. 



Jak wreszcie do owej otoczonej wałem kotliny Renu nie mogło wtargnąć 

 morze, tworzące kredę, tak też nie mogło ono przebyć od PnW wału jurajskiego 

 wschodnich Sudetów. Dlatego też wyżyna jest wolna od skał kredowych, a co 

 z nich się pojawia jako słaby osad na jej północnym stoku około Opola, to jest 

 produktem morza kredowego, które od PnZ wdarło się do otwartej zatoki pomię- 

 dzy Sudetami i Jurą zachodnio-polską. 



§ 80. Zaburzenia i zniszczenia jakich doznała formacyja kredowa. 



Pierwotna ciągłość formacyi węglowej została przerwaną. Tylko gwałto- 

 wne zjawiska, które później nastąpiły, mogły wywołać rozdzielenie jej na liczne 

 partyje wyspo wate, jakie się teraz na powierzchni okazują i teraźniejszy sposób 

 uławicenia warstw węgla jawnie dowodzi nawet w jednej i tej samej partyi, że 

 nie mógł on być pierwotnym. Powstaje jednak pytanie, dla jakich przyczyn 

 i w jakim czasie powstały te zaburzenia. 



Występuj ącemi na powierzchni pojedyńczemi partyjami formacyi węglo- 

 wej w liczbie 8 są partyje: 



1- o Około Pietrzykowie i Kobyłowa; 



2- o Około Ostrowa; 



3- o Mała wyspa węglowa pod Orłowem; 



4- o Partyja Karwińska i Dąbrowska; 



5- o Wyspa węglowa Biedułtowska; 



6- o Większa partyja pomiędzy Czerwonką i Mikuło wem; 



