NOWE PRZYCZYNKI DO GLEOGNOZYI POLSKI. 



63 



w tej partyi mniej strome, niż w hulczyńsko-karwińskiem paśmie, najwyżej 25°. 

 Ich uławicenie wykazuje obecność nieckowatej zaklęsłości (muldy) z najgłębszym 

 poziomem niedaleko na PnZ od Biedułtowa, oraz wyniesienie skrzydeł ku PnZ 

 i Pd W, albowiem główne warstwy kopalni Hoyma pod Biedułtowem i Niedobrzy- 

 cami (Niedabschitz) padają ku PnZ, a przeciwnie, warstwy pod Rdułtowem (Ri- 

 dultau), Radoszkowem (Radoszkau) i w kopalni Karoliny i Sacka około Czernic, 

 ku PdW. Choć i tu nie jest nam znana masa wznosząca, to jednak przyjąć musi- 

 my, iż podniosła się ona u obudwu brzegów, a stromemi ścianami w głębię zapa- 

 dający gips, na PdW brzegu w podkładzie skał węglowych pod Biedułtowem, ja- 

 koteż u brzegu PnZ, również w podkładzie formacyi węglowej, około Czernic, 

 Krzyżkowic, Pszowa (Pschów^, jest może tylko produktem masy wznoszącej. 

 Mniejszym zaburzeniom uległa partyja formacyi węglowej od Czerwonki na W, 

 aż do Mikuło wa, która jeszcze dalej ku W pomiędzy Podlesiem i Piotrowicami 

 byłaby w związku z ciągiem głównym, gdyby właśnie tutaj na piaskowcu węgło- 

 wym nie osadził się wapień muszlowy. Cienkie warstwy węglowe od 30 do 100 

 cali grubości, z małem pochyleniem około 10°, przez swój upad ku W i PdW oko- 

 ło Czerwonki i Wielkiego Dubińska, zaś ku Pn i PnZ pod Mikułowem, wskazują 

 również istnienie wielkiej, płytkiej zaklęsłości nieckowatej. Piaskowiec węglowy 

 jest^w tych okolicach znacznie wyniesiony: pod góruemi Łaziskami do 1180', pod 

 Orzeszem na górze Wawrzyńca — 1123', około Mikułowa — 1000'. Ponieważ na 

 tych wysokich punktach nie jest on pokryty wapieniem muszlo wym, lecz ten osta- 

 tni tylko na brzegu północnym i południowym osadził się w oderwanych masach 

 obok partyi piaskowca, a najwyższa kopuła wapienna około Mokrau, tylko 1107' 

 dosięga, więc zapewne wyniesienie tej partyi formacyi węglowej, musiało nastąpić 

 już przed utworzeniem wapienia muszlowego. Na północ, przez górną część doli- 

 ny Kłodnickiej, zapełnionej napływami, jest ona oddzielona od głównego ciągu 

 formacyi węgłowej, który możemy widzieć w ciągłości od Zabrza do Krzeszowic. 

 W nim ze strony szląskiej jest osadzonych przynajmniej 20 głównych warstw wę- 

 glowych o znacznej grubości od jednego aż do 4-ch blisko sążni z małem pochyle- 

 niem, rzadko większem od 10°, przeważnie złożonych z węgla grubego i łupko wate- 

 go. Głównego zaburzenia doznała formacyja pomiędzy Zabrzem i Przemszą, 

 z powodu podziemnego wyniesienia głównego siodła, niezależnego od zewnętrznej 

 postaci skał, które zostały poznane przez górników, a opisane przez Heintzmana 

 i Oeynhausena. One to spowodowały teraźniejsze uławicenie skał węglowych, 

 oraz ich przeciwstawne zapadanie, a ponieważ górna część miękkiego piaskowca 

 i gliny łupkowej, łatwo na piasek i glinę rozpadła, później zmytą została, naj- 

 więcej warstw tworzy nad nim tak zwane siodło powietrzne (Luftfattel). Główne 

 siodło tworzy krzywą liniją, która, gdybyśmy ją w całości znali, zamknęłaby się 

 prawdopodobnie eliptycznie. O ile ją znamy, biegnie ona od Kropaczewą na po- 

 łudnio-wschód kopalni królewskiej, przez koloniją Ignatzdorf, zbacza od Bogu- 

 szyc więcej ku południowi, aż do kopalni Bergthal i wraca stąd ku zachodowi, 

 aby w spągu kopalni Emanuela biedź dalej ku wschodniemu krańcowi skal wę- 

 głowych Mikułowskich. Na zachód od Kropaczewą nie mamy już siodła, albo- 

 wiem formacyja węglowa zapada się tam pod wapień muszlowy i napływy. 

 Wziąwszy jednak pod uwagę, że warstwy, padające pod Kropaczewem ku PdZ, 



