66 



DZIAŁ H. GIEOLÓGIJA. 



skich musi być znowu podziemny główny grzbiet siodtowafcy, którego główny 

 kierunek biegnie od Miękini pod Krzeszo wicami ku PnZPn na Dąbie w podkła- 

 dzie małego zagłębia węglowego pod Psarami i Strzyszowicami, gdyż od tej linii 

 ku wschodowi, pochylają się leżące wyżej warstwy wapienia muszlowego, prze- 

 ważnie ku PnW, wprost przeciwnie warstwom zależnym od stoku zachodniego 

 siodła. 



Gdy na Szląsku wyniesienie głównego grzbietu siodłowatego zostało spo- 

 wodowane przez skały dyjorytowe, to ten grzbiet polski mógł tylko powstać 

 wskutek wyniesienia czerwonych mas porfirowych, które pod Miękinią, Filipowi- 

 cami i Mysłochowicami rzeczywiście się przebiły, a dalej ku PnZ, gdzie je poznali- 

 śmy w głębi w sztolni Czartoryski pod Starczynowem, a teraz w otworach świdro- 

 wych pod Tuczną Babą i Siewierzem, nie były już w stanie przełamać nałożonych 

 warstw wapienia muszlowego i dolomitu rudonośnego, lecz tylko podniosły je 

 częściowo. Gdy dalej należące do tego samego utworu porfirowego, porfiryty 

 i migdałowce, na płaskowzgórzu Sanki aż do zamku Tenczyńskiego, Poręby i Al- 

 wernii, wyniosły razem warstwy jury brunatnej i białej, i w znalezionym w otwo- 

 rze świdrowym Tucznej Baby, prawie w 900 stopach głębokości, porfirze, wykryto 

 niezaprzeczone ślady tegoż samego migdałowca, to ma my prawo wnieść: 



że wyniesienie polskiej formacyi węglowej przez porfir wo- 

 góle, nastąpiło dopiero po utworzeniu się wapienia juraj- 

 skiego, a więc prawdopodobnie mogło być jednoczesne 

 z wyniesieniem szląskiego siodła formacyi węglowej; wy- 

 żej zaś wykazałem prawdopobieństwo, że w tym czasie 

 przypadło. 



Było ono jednak tylko tak silne tam, gdzie porfir przebił się w południowym 

 krańcu, że wyniosło i wapień jurajski, dalej zaś ku Pn siła ta była słabszą i nie 

 zdołała ani go przebić ani podnieść, albowiem glinę lijasową i warstwy jurajskie 

 widzimy ku tej stronie w niezaburzonem uławiceniu. 



Carnall ') stanowczo wykazał, że na Dolnym Szląsku były dwa różne co do 

 wieku wybuchy porfiru. Najstarsze masy porfirowe wyniosły się już przed po- 

 czątkiem formacyj osadowych, przebiły formacyje przechodowe, spowodowały 

 stąd ostre rozgraniczenie pomiędzy skałami przechodowemi a osadowemi i pozo- 

 stały czynnemi w czasie powstawania najstarszych warstw złogu czerwonego 

 (Rothliegendes) i formacyi węglowej. Na Szląsku Górnym i w Polsce niema ani 

 śladu tego najstarszego porfiru i z tego powodu brak tam wspomnianego ostrego 

 rozgraniczenia. Polskie masy porfirowe odznaczają się młodzieńczym wiekiem, 

 przebiły one i zaburzyły już młodsze utwory osadowe i może są analogiczne z tym 

 ruchem formacyi porfirowej, który się na dolnym Szląsku powtórzył pomiędzy 

 formacyją węglową i górnym czerwonym piaskowcem i utworzył grube brekczyje, 

 oraz spowodował przekraczające zaleganie tego piaskowca na formacyi węglowej. 



5 ) Karsten. Archiy. f. Miner. etc. IV ętr, 33?. 



