NOWE PRZYCZYNKI DO GIEOGNOZYI POLSKI. 



67 



Według Carnalla, wystąpiły w tym czasie jednocześnie porfiryty i migdałowce da- 

 leko bliższe mas bazaltowych. Do nieb są podobne takież skały zamku Tenezyń- 

 skiego, oraz właściwe brekczyje klasztoru Alwernii podobne są do dolno-szlą- 

 skieb, w których ostrokanciaste kawałki jasnej skały gliniastej (a pod Alwerniją 

 czarno zabarwionego porfirytu) są zlepione ciemno-czerwonemi żelazistemi masa- 

 mi glinianemi. To jednak wyniesienie polskiego porfiru musimy uważać za młod- 

 sze od drugiego wybuchu porfiru dolnoszląskiego, gdyż na Szląsku przypada ono 

 na czas górnego oddziału złogu czerwonego, w Polsce zaś, gdzie wyniosło zarazem 

 wapień muszlowy i jurajski, mogło nastąpić dopiero po ostatnim utworze. 



Jeśli się nakoniec zastanowimy nad stosunkami uławicenia wapienia mu- 

 szlo wego do formacyi węglowej, to przedstawią się nam trzy wyraźne fakty. 

 Pierwszy poznał Carnall '). W kopalni mianowicie Florentyny pod Bytomem 

 warstwa węglowa, wskutek tak zwanego uskoku, jest zrzucona czyli zsunięta na 

 dół ku podkładowi o 25 sążni i na tej obsuniętej skale leży poziomo normalny 

 wapień muszlowy, 16 sążni grubości mający, gdy tymczasem na górnej części ska' 

 ły węglowej w podkładzie uskoku niema go wcale. Tu więc widocznie część 

 skały Ayęglowej, w czasie poprzedzającym utworzenie się wapienia musziowego, pod- 

 niosła się łub opadła o 25 sążni. Naodwrót też jest faktem niezaprzeczonym, że 

 na wielu innych punktach skała węglowa wyniosła się dopiero wtedy, gdy wapień 

 muszlowy był osadzony. Najwyraźniej można to widzieć w górze Doroty pod 

 Grójcem, gdyż na jej kopule, przewyższającej znacznie wszystkie sąsiednie góry, 

 leży nietylko wapień muszlowy normalny ale i białe margle nad nim, w poziomie 

 około 585 stóp wyższym, aniżeli w niezaburzonem uławiceniu w otworze świdro- 

 wym pod Tuczną Babą. Pod Grójcem więc formacyj a węglowa została wyniesio- 

 na o 585 stóp, już po utworzeniu się wapienia węglowego, a nawet później, gdyż 

 na kopule owej góry znajdują się też ślady dolomitu rudonośnego z czasu kaj- 

 prowego. 



Trzecim faktem jest falowate zgięcie normalnego wapienia musziowego, 

 wstępowanie i zstępowanie naprzemian jego masy w kierunku jego rosciągania 

 się, w łonie północnej głównej odnogi jego rozgałęzienia od Krapic nad Odrą do 

 Olkusza, niezależne od ogólnego stopniowego podnoszenia się jego poziomu w tym 

 kierunku. Zaczynając od wschodu, normalny wapień muszlowy jest stosunkowo 

 w głębi ukryty, podobnież około Zarady, Niesułowic i Placków, następnie, pomię- 

 dzy Olkuszem, Starczynowem i Bolesławiem zapada on zupełnie jeszcze głębiej 

 pod dolomit i piasek i tworzy tu zaklęsłość nieckowatą, po drugiej stronie której 

 zaczyna się znowu wynosić od Starczynowa i pomiędzy nim a doliną Przemszy pod 

 Sławkowem tworzy pierwszy garb. Pod Sławkowem zapada znów wapień mu- 

 szlowy ku PnZ więcej w głąb i pozostaje prawie zupełnie ukryty pod dolomitem 

 rudonośnym, aż do Małych Strzemieszyc. Jestto druga zaklęsłość. Pod Strze- 

 mieszycami i Łosieniem wynosi on się znowu i tworzy długi lecz wąski garb, któ- 

 rego przedłużenie ku podkładowi natrafia właśnie na rozłam i główny uskok 



*) L. o. str. o39. 



