ŃOWfc PRZYCZYNKI DO GIEOÓNOŻYi POLSKI. 



69 



do Wisły, a nawet, poza nią. Te same białe warstwy wapienia koralowego z gór- 

 ną warstwą, krzemienia, które pod Nękano wicami, o 4 mile od Krakowa, dosię- 

 gnięte zostały świdrem w głębokości prawie 1500 stóp pod poziomem Wisły, leżą 

 w Krakowie prawie nad poziomem Wisły, a dalej pod Skałą 300 stóp nad pozio- 

 mem. Stąd wypada jak różne są stosunki na wschód i zachód od Krakowa, jak 

 odmienne na zachód i wschód od Alwernii. Tam stromy spadek wyniesionych 

 starszych skał ku Pd, tu stromy spadek wyniesionych mas jurajskich ku W, pod 

 polskie zagłębie kredowe. Wąskie doliny Promnika i Dłubni biegnące od Pn ku 

 Pd, są dolinami pęknięcia. Ostatnia leży u krańcowej ściany nadbrzeżnej, którą 

 wyniesiona jura zwracała ku morzu, zanim się kreda osadziła. Są to zaś te same 

 masy jurajskie, które dalej ku północy, stanowczo przynajmniej od Kromołowa, 

 nie zostały wyniesione, albowiem leżą tam one wraz z glinami lijasowemi bez za- 

 burzenia poziomo na starszych skałach. 



§ 81. Rezultaty. 



1. Masy skał szląsko-polskiej wyżyny należą do systemu gór Sudetów. 

 Ich szereg rozwojowy doznał przerwy po powstaniu formacyi węglowej. Nato- 

 miast, co się tworzyło na wyżynie od pstrego piaskowca do białej jury in conti- 

 nuo, tego brak jest zupełny w" łańcuchu Sudetów i nawet z grupy tryjasowej ist- 

 nieją tylko słabe ślady na ich północnym krańcu pod Qveis i Bober, gdzie panują- 

 cy kierunek zwraca się nagle ku Z, ku górom Łużyckim. Już dlatego: 



2. pierwsze i najpotężniejsze wyniesienie łańcucha sudeckiego musiało 

 nastąpić pod koniec okresu syluryjskiego i przed początkiem tworzenia się skał 

 osadowych w ściślej szem znaczeniu tego wyrazu. Wykazał też to Carnall, raz na 

 zasadzie niezgodnego ulawicenia pokładów węglowych i czerwonego piaskowca, 

 w Wielkiej rospadlinie skał, która wykazać się daje od hrabstwa Kłodzkiego, 

 przez wododział pomiędzy Odrą a Dunajem, około Geulich aż do Bernu — a po- 

 wtóre na zasadzie innego stosunku. Na Dolnym Szląsku bowiem, w miejscach 

 gdzie góry utworzone przez skały pierwotne i przechodowe graniczą z równiną, 

 tam tworzy się zawsze mniejsze lub większe ostre odcięcie (Absatz), gdy nizina 

 składa się, z tej samej skały, albo też pokryta jest napływami; gdzie zaś skały 

 osadowe w zatokach i zaklęsłościach wciskają się w góry i często tak wysoko się 

 wznoszą jak owe starsze masy, tam takich odcięć niema. 



o. Gdy w łańcuchu Sudetów następujące po sobie wyniesienia zostały 

 spowodowane przez dwa wybuchy porfirów, różne co do masy i czasu, które je- 

 dnak nic zaburzyły piaskowca kostkowego w jego poziomem przekraczaj ącem 

 zaleganiu na czerwonym piaskowcu i starszych skałach metamorficznych i kry- 

 stalicznych, a więc przypadły w długim okresie pomiędzy początkiem utworu 

 piaskowca czerwonego, aż do początku grupy kredowej, nastąpiły też zaburzenia 

 na wyżynie nie w jednym ale kilku następujących po sobie okresach czasu. 



Rozdzielenie formacyi węglowej, na jej dzisiejsze oddzielne partyje na- 

 stąpiło: 



popierwsze, w partyjach od Hulczyna do Karwina i w Biedułtowskiej 

 wyspie węglowej, jednocześnie z zrzuceniem szarej waki 



