TUZY NOTATY K ŁAPCZYŃSKIEGO. 



5 



siłowych w Sławucie, sosen jeszcze dosyć, aż do Połonnego, za tą stacyją około dom- 

 ku dróżnika w. 256 jeszcze sosny, dalej ku Berdyczowowi, jak ręką odjął, ani je- 

 dnej. Tędy A\ r ięc przechodzi południowa granica rozmieszczenia najpospolitszego 

 drzewa nad Wisłą. Na Podolu raz tylko widziałem sosny w Kurylowcach-Muro- 

 wanych, w parku, zapewne siane; świerki także w parkach tylko, albo wysadzane 

 przy drodze. 



Mimo braku drzew iglastych i mimo gruntu kuszącego właściciela do wy- 

 karczowania drzew a zasiania pszenicy, Podole nie jest jeszcze pozbawione lasów. 

 Ani razu, nawet w jampolskiem, nie znalazłem się na miejscu z odkrytym na 

 wszystkie strony widokiem, żeby same tylko pola ciągnęły się aż do granic hory- 

 zontu. Zawsze kilka większych lub mniejszych ciemnych, leśnych smug znalazło 

 się na widnokręgu i często ku nim, pierwszą lepszą drożyną, kierowałem mój wó- 

 zek, bo to wraz z pasiekami jedjme tu miejsca, gdzie się można zapoznawać z florą 

 miejscową. Wielkie przestrzenie czarnoziomu, przewracane mozolnie żelaznemi 

 pługami, zaprzężonemi w kilka par siwych wołów, to obszary stracone dla dzikich 

 roślin o długoletnich korzeniacb. Nawet roślinie rocznej trudno się na nich utrzy- 

 mać, bo ją wypielą z buraków, albo z kukurydzy. Rowy przy drogach, zarośla 

 i wszelkie nieużytki niewiele florze służą, jako ciągle nawiedzane przez wygło- 

 dniałe bydło. Widok opalonej, zaturbowanej dziewczynki, mocującej się z krową 

 trzymaną na postronku, która woli świeże, obok rosnące zboże, niż trawę przy dro- 

 dze doszczętnie wygryzioną, jest- to ciągle spotykany podolski obrazek rodzajowy. 



Brak letnich pastwisk w wielu miejscowościach bardzo dotkliwy. Ugorów 

 mało, lasów w stosunku do obszaru pól i ilości bydła także niedużo, przytem po 

 większej części zamkniętych, albo z powodu, że to młode zagajniki, albo że to le- 

 śne sianokosy. 



Te ostatnie zastępują łąki, bo łąk właściwych, niskich, nadbrzeżnych, nigdzie 

 tu niema, gdyż wody, jak wiemy, płyną w głębokich wąwozach. Różnobarwne ko- 

 bierce leśnych sianokosów roskładają się najczęściej w przerzedzonych dąbrowach. 

 Żadnej, spotkanej przy drodze, takiej oazy florystycznej nie pozostawiłem w spoko- 

 ju, ogalacając każdą z kilku przynajmniej roślin. 



Niektóre leśne sianokosy są własnością gromadzką. Włościanin dobrze pa- 

 mięta, między któremi dębami siano do niego należy. 



Nieraz, zostawiwszy wózek na drodze, zapuszczałem się sam daleko w te 

 przerzedzone lasy, nawiedzane swobodnie przez promienie słoneczne, podesłane 

 ciżbą bujnych groszków, baldaszków, roślin wargo wych i jaskrawych goździków. 

 , Spotkani włościanie ani razu nie zrobili mi wymówki, że chodzę po cudzych łą- 

 kach, zawsze obchodzili się ze mną naj życzliwiej. Zbieracz roślin jest w ich oczach 

 pewnym gatunkiem znachora, a cel zbierania, w ich rozumieniu, nie może być ża- 

 deij inny, jak tylko leczniczy. Ogólnie dla ludu podolskiego wyniosłem z mojej 

 j wycieczki bardzo sympatyczne wspomnienie. Nie zamykałem oczu na wady, ależ 

 tyle jest okoliczności łagodzących doraźne potępienie! 



Leśne sianokosy najpiękniejsze widziałem w powiatach Mohilowskim i Jam-- 

 polskim. 



iw' s~+ » . , 



Czasem, ale bardzo rzadko, wszystkie drzewa dąbrowy są Ayycięte, gdzicme- 



