6 



DZIAŁ 111. BOTANIKA. 



gdzie tylko krzaki sterczą, i leśny sianokos przeistacza się, w tym razie, na rodzaj 

 laki stepowej. Nierównie częściej, wycięty las zmienia się w niwę pszenicy. 



Na wszelkich sianokosach podolskich, rośliny dwuliścienne są liczniejsze 

 od traw. 



Zdarzają, się na Podola obszerniejsze lasy, mianowicie rządowe, ale zwykły 

 las zajmuje przestrzeń niezbyt wielką., a jeżeli ma stary drzewostan, jest niezrówna- 

 nego wdzięku. Okopany by wa najstaranniej głębokim rowem, nad którym prawie 

 pionowo sterczy wysoki, ziemny wal. Drożynka wiedzie przez pola do tego oko- 

 pu i przez jedyne wrota wsuwa się do ciemnej głębi pod szczelnie zwarte zielone 

 sklepienia. Tuż przy wrotach chata pobereżnika, czyli gajowego, obok której cza- 

 sem obszerna pasieka. W lesie czysto jak w starannie utrzymanym parku. Naj- 

 drobniejsza sucha gałązka zabrana, bo o drwa tu nie łatwo. Z drzew, najpospo- 

 litsze dęby i graby, ale bardzo często spotyka się: klony, czarnoklony, jawory, wią- 

 zy, lipy, jesiony, czeresznie, dzikie grusze i jabłonie. Nierównie rzadziej brzozy, 

 osiny i iwy. Buku ani razu nie widziałem i sądzę, opierając się na wieściach 

 miejscowych, że rośnie tylko nad Zbruczem, przy granicy galicyjskiej. 



Wszystkie drzewa w zwartym podolskim lesie rosną prosto jak świece i do 

 wielkiej wysokości dochodzą. Pod drzewami w wiecznym cieniu rzadko roślinę 

 zielną znaleźć można, najczęściej nic tam niema, prócz pokładu opadłych liści. Ale 

 zato w brzegach przy okopie i na wale, gąszcz kwiatów otacza las dokoła. 



Gdzie zdarzy się las większy, na poręby podzielony, tam nowe zagajniki, 

 jak zwykle, są uprzywilejowanem siedliskiem różnorodnych roślin jawno-kwia- 

 towych. 



Jarzębiny w żadnym lesie na Podolu nie dostrzegłem, równie jak z krzewów, 

 ani dzikiej porzeczki, ani maliny. . Nie widziałem także czernicy, brusznicy, wrzo- 

 su i wielu nadwiślańskich roślin wodnych i błotnych. Rośliny te liczą się do rzad- 

 szych na Podolu, a niektóre zupełnie nie należą do flory. Ale naodwrót: niektóre 

 rzadkości Królestwa są. pospolitemi na Podolu. Prócz tego, rośnie tam spory za- 

 stęp roślin zielnych, nienależących zupełnie do flory Królestwa: krzewów i krze- 

 winek kilkanaście, np. dereń, hordotoina (Yiburnum Lantanum L.), skąpią 

 (Rhus cotinus L.); drzew kilka, np. bereka, czyli grusza klonowa '), klon tatar- 

 ski i dwie lipy. 



Bereka (Pyrus torminalis Ehrh) nie spotyka sie często na Podolu, bo 

 gromadnie nie rośnie, a przytem posiadając sławę wybornego matę ryj a lu na sprzęty 

 domowe, wyniszczaną jest przez włościan podolskich, jak limba w Tatrach przez 

 podhalan. 



Jakkolwiek Ledebour nie zalicza klonu tatarskiego (Acer ta tar i cum L.) 

 do roślinności Podola, spotkałem go w lasach razy kilkanaście, niekiedy obficie i nie- 

 tylko na lewym, ale i na prawym brzegu Dniestru, w Bessarabii. 



Tej prowincyi zwiedziłem niewielką przestrzeń. Przeprawiwszy się w Jani* 

 polu za Dniestr, pojechałem do powiatowego bessarabskiego miasteczka Soroki, 



') Dlaczego berehi (P,yrus t or m in a 1 i s Ehrh) do flory Królestwa nie liczę, objaśniam 

 poniżej w Spisie roślin. 



