196 



t)ZIAŁ III. ŻOOtO&lfA. 



chodzącą, między gatunkami rodzaju Lepi dur u s i przyszedł do tego przekona- 

 nia, że nazwa L. productus jest nazwą, kolektywną dla kilku form pokrewnych 

 pochodzących z rozmaitych okolic. Na podstawie cech wyraźnych wykazał on, 

 że zamiast dawnego jednego gatunku mamy aż trzy gatunki, a mianowicie: L. 

 Lubbocki (Br.), L. Grubei (Brauer) i L. productus (Bose). W ostatnich 

 czasach okazało się wprawdzie przy badaniu wczesnych stadyjów rozwoju L. pro- 

 ductus, że L. Grubei i L. productus są to tylko formy jednego gatunku, któ- 

 rych różnice były wiekiem osobnika spowodowane, lecz L. Lubbocki pozostał ja- 

 ko nowa forma gatunkowa należycie scharakteryzowana. Z porównawczej tabli- 

 cy, ułożonej przez prof. Brauera dla obu gatunków, wynika, że formy opisane 

 przez Edwardsa, Desmaresta i Guerina jako Apus productus, a przez Lub- 

 bocka jako L. productus są identyczne z L. Lub ocki (Br.), natomiast L. 

 pro duet us Bosca „Der Krebsartige Kiefenfues" Schaffera, Lim ulu s serri- 

 caudatus Uermanna i Li mułu s productus Lamarcka odpowiadają da- 

 wnemu gatunkowi Lep. productus a u eto rum. 



Rezultaty badań prof. Brauera są wielce ważne, gdyż wykazują że Europa 

 posiada kilka gatunków z rodzaju Lepidurus, lecz zarazem dowiodły możebno- 

 ści istnienia kilku form z rodzaju Apus. Nazwy zatem L. productus aucto- 

 rum jak i Apus caneriformis auctorum są nazwą kolektywną, obejmują 

 one formy rozmaite, pochodzące zazwyczaj z różnych okolic i różniące się gatun- 

 kowo od siebie. Cechy ich są wprawdzie nie wybitne, atoli dostateczne do roz- 

 różnienia gatunków pomiędzy sobą. Gatunki tworzą niekiedy formy przejścio- 

 we od jednego rodzaju do drugiego, niemniej jednak cechy, które znajdujemy 

 u form europejskich są takiej doniosłości jak i cechy, które posłużyły do odróżnie- 

 nia gatunków pochodzących z Ameryki, Afryki i Azyi. 



Sporadyczne pojawianie się Przekopnic, ich wyłączne ograniczenie na pe- 

 wne tylko miejscowości, było prawdopodobnie powodem, że przez czas tak długi 

 (do r. 1732) te największe formy naszych słodkowodnych skorupiaków zupełnie 

 były nieznane, a od tego czasu stosunkowo bardzo mało zwłaszcza pod względem 

 systematyki opracowanemi być mogły. Gdy bowiem w niektórych latach, szcze- 

 gólniej po gwałtownych a długotrwałych ulewach, niekiedy w ogromnych ilo- 

 ściach napełniają stojące wody, kałuże i rowy, potem znikają zupełnie i przez lat 

 kilka a nawet kilkanaście wcale się nie pojawiają w miejscach gdzie je uprzednio 

 znajdowano. Niemało też przyczynić się musiał do tego stanu niewiadomości 

 naszej o Przekopnicach zagadkowy sposób ich rozmnażania się, długi czas bowiem 

 samców wcale odszukać nie było można. Dopiero odkrycie prof. Kozubowskie- 

 go wyjaśniło sprawę. Odszukał on bowiem osobniki samcze, które na północy 

 i w innych okolicach rzadko tylko i w nierównych odstępach czasu się pojawiają 

 i wykazał różnice pomiędzy obu płciami zachodzące, a dotyczące wielkości, kształ- 

 tu i innych drugorzędnych cech płciowych; skonstatował przytem, że płodzenie 

 raz się odbywać może bez udziału samców, drugi raz przy ich udziale. Wszj^st- 

 kie te okoliczności złożyły się na to, by nadać przekonaniom systematyków cha- 

 rakter chwiejności i niepewności. Dla tego też oznaczano znajdowane formy 

 bezwzględnie albo jako Apus caneriformis lub L. productus, bez porówna- 

 nia ich z okazami innych okolic lub nawet z formami typowemi Bosca i Schaffera. 



3 



