MA.TERYJAŁY DO ZOOGEAFII A. WAŁECKIEGO. 



217 



0 tern osobliwem zjawisku zoologicznem, dołącza przy tern naszkicowany zgrubsza 

 wizerunek zwierzęcia oraz rysunek łnsk opatrzony wysoką wręgą. 



Większego jeszcze rozgłosu nabrał ten wypadek przez pośrednictwo gazet. 

 Gazeta Warszawska w Nr. 112 z dnia 23 Maja 1885 r. zamieściła korespondencyją 

 z Mińska powtarzającą słyszane już przezemnie dziwne szczegóły o trzystopo wej 

 przeszło długości zwierzęcia i łuskach grzebieniastych. Kuryjer Warszawski 

 w Nr. 112 a z dnia 3 Czerwca prawie toż samo powtórzył. Wszystkie wymienione 

 tu relacyje podawały wielkość zwierzęcia, jaki ćj nawet w przybliżeniu żaden z na- 

 szych krajowych gatunków nie dorasta, wszystkie też wymieniały z naciskiem 

 wręgi na łuskach wysokie i ostre, jakich także'żadna nasza jaszczurka nie posia- 

 da. Powyższe przeto szczegóły przypisywałem zwykłej u niedoświadczonych 

 obserwatorów wrażliwości i przesadzie, że jednak sam fakt zabicia jaszczurki nie- 

 zwykle wielkiej nie podlega żadnej wątpliwości, za jedyne prawdopodobne przy- 

 puszczenie miałem, że tą jaszczurką może być tylko Lacerta viridis, jedna 

 z największych w Europie, która labo na południu częściej znajdowana, miejsca- 

 mi posuwa się ku północy do równoleżnika Mińska litewskiego, a nawet dalej do 

 54° szer. pn. w dolinie zaś Dniepru granicę jej północną Kessler zaznacza pod 51° 

 szer. pn. '). Przypuszczalne to tłumaczenie faktu zachwianem znowu zostało za 

 przybyciem do Warszawy z Mińska p. A. J. autora najpierwszej relacyi, który 

 jaszczurkę na własne oczy oglądał a nawet wizerunek jej naszkicował. Zdawało 

 się że nadeszła ostateczna sposobność wyjaśnienia zagadki. W tym celu udałem 

 się z p. A. J. do Gabinetu zoologicznego, aby wspólnie zrobić przegląd wszystkich 

 naszych jaszczurek, mianowicie zaś obcjrzćć jaszczurkę zieloną znajdującą się tu 

 w licznym doborze okazów z Podola, z Wołynia, z Mazowsza (z puszczy Kampi- 

 noskiej pod Warszawą), prócz tego okazów z Kaukazu i z Europy zachodniej. 

 Nie spodziewałem się tu usłyszeć, że jaszczurka mińska żadną miarą nie może być 

 gatunkiem za jedynie możliwy przezemnie uważanym; wzrost, grubość ciała 



1 wszelkie wymiary nieporównanie większe, tudzież łuska wydatnie wręgowana 

 stanowczo temu miały się sprzeciwiać. Od jaszczurek właściwych przeszliśmy za- 

 tem do krokodylo w, z których jeden osobnik młody około dwu stóp długi, ścią- 

 gnął na siebie uwagę mojego towarzysza, upatrywał on w nim więcej niż w po- 

 przednio oglądanych podobieństwa; nie mógł tylko przypomnieć sobie czy ogon 

 u tamtej był również wiosłowaty i z wierzchu tworzący ostrą krawędź. 



Gdy kwestyja tak stanęła, zamknięte ni zostało pole wszelkich dalszych do- 

 mysłów. Pojechać do Mińska dla obejrzenia nie mogłem. Jaszczurkę zresztą ode- 

 słano podobno do Petersburga czy też do Moskwy, problemat zatem rozstrzygnię- 

 tym już u nas nie będzie i albo całe to wydarzenie pozostanie zagadką dla nauki 

 straconą, albo bez naszego w sprawie udziału dowiemy się o niej kiedyś od 

 drugich. 



Opowiedziałem obszerniej historyją jaszczurki mińskiej nietyle w celu za- 

 wiadomienia o fakcie, bo ten jakby nie istniał, kiedy nie został wyjaśniony, ile ra- 

 czej w celu zwrócenia uwagi na potrzebę powołania do udziału w badaniach kra- 



») Zobacz. Para. Fiz. T. 111 z roku 1883. Artykuł Płazy str. 351—2. 

 Pam. Fizyj.— Dział III. 



2o 



