218 



DZIAŁ III. ZOOLOGIJA. 



ju liczniejszych niż dotąd pracowników. Zadanie nie łatwe, bo do tej roboty nie 

 dosyć jest chęci, trzeba też i umiejętności, a pomoce do jej nabycia dotąd u nas są 

 bardzo ubogie. Jedną, z najpilniejszych potrzeb są treściwe przewodniki ułatwia- 

 jące poznawanie tworów przyrody. Dotyczy to mianowicie zwierząt, które prę- 

 dzej niż rośliny ulegają po śmierci rozkładowi, trudniejszych do konserwowania 

 wymagają sposobów i trudniejsze są do przesyłki, z tych względów zachodzi czę- 

 sto potrzeba determinowania ich na miejscu za świeża. Tylko więc przez nie- 

 wątpliwych znaAYCÓw sporządzane spisy zwierząt pewnej okolicy, mogą. posłużyć 

 za materyjał użyteczny. Większą jeszcze powagę mają katalogi zbiorów, pozwa- 

 lających na sprawdzenie każdego numeru. Gołosłowne zaś wykazy lub opisy, 

 zwłaszcza pochodzące od niedostatecznie do pracy przygotowanych, nie posuną, 

 naprzód znajomości kraju pod względem przyrodzonego uposażenia. 



Poczucie potrzeby tej było mi od początku współpraco wnictwa mego w Pa- 

 miętniku Fizyjograficznym obecne, prace w tym kierunku uważałem za przygoto- 

 wawcze tylko, ale na dobie pożyteczne. Na rok bieżący nie zdołałem wprawdzie 

 wy goto wać opracowania stanowiącego jakąś określoną, całość, ale daję co mam. 

 Doświadczenie przekonało mnie, iż dobrze ułożone tablice synoptyczne do deter- 

 minowania gatunków są w użyciu łatwiejsze i prędzej doprowadzają, do poznania 

 badanego okazu, aniżeli zbiór krótkich określeń (dyjagnoz) przedstawiony w ciągu 

 systematycznym. Pod tą formą, układu oryjentowanie się dla poczynających ba- 

 daczy jest zazwyczaj trudne. Podaję więc tutaj tablice dlugoletniem użyciem wy- 

 próbowanej dokładności, mające służyć do rozeznawania drobnych zwierząt ssą- 

 cych (Micromammalia) t. j. Medoperzy i Byjkonosów, których znajomość jest 

 najmniej u nas upowszechniona. Tablice tc różnią się od podawanych zwykle ta- 

 blic tak zwanych dychotomicznych, tem, że nie poprzestają, na jednym tylko 

 szczególe wyróżniającym, lecz dobierają jeszcze do niego drugie a w razie potrze- 

 by i więcej znamion charakterystycznych, których dopiero złączenie wspólne nie 

 pozostawia żadnej już wątpliwości w rozeznaniu gatunku. Zarzucają niektórzy 

 że tablice są przez to przeładowane, bo zadaniem ich powinno być jaknaj większe 

 streszczenie i prostota. Zapewne są. to przymioty wielkie ale w praktyce okupy- 

 wane nieraz wątpliwościami. 



Do tablic dodałem określenia ogólne obu grup szczegółowo w tablicach 

 przedstawionych. Wprowadziłem także do tablic dwa gatunki Niedoperzy da- 

 wniejszemi spisami memi nie objęte, gdyż dotąd u nas nie były znajdowane że 

 jednak jest prawdopodobieństwo znalezienia ich przez przyszłych -poszukiwaczy, 

 podanie ich znamion może się okazać szczęśliwem przewidywaniem. W osobnym 

 artykule dołączam wiadomość z najświeższych poczerpniętą źródeł, o znajdowaniu 

 się i liczbie dwu rzadkich już gatunków zwierząt, u nas na łasce opieki ludz- 

 kiej utrzymujące się, a w reszcie Europy już wytępionych, — wiadomość o Żu- 

 brach i o Bobrach. 



! ) Zobacz Pam. Fiz. T. 1 z roku 1881, artykuł Fauna zwierząt ssących Warszawy i po- 

 mieszczony na końcu spis systematyczny gatunków, str. 289—91. 



