STAROŻYTNE ŻARNA W POLSCE. 



przez 



(Tab. II, Eli, IV, V). 



„Cudze rzeczy wiedzieć ciekawość jest, a swoje potrzeba." 

 Jędrzej Maxymilian Fredro. 



Żarna — \x\')X-q, Mola, Moulin, Kornquetscher. 



Żarna starożytne są to owalne bryty kamieni, z jednej strony mające po- 

 dłużne zagłębienie, powstałe skutkiem długiego tarcia innym kamieniem przy 

 mieleniu zboża. 



Kamienie te mają średnicy dłuższej około 0,700 m, średnicy poprzecznej 

 0,400 m, a wagi około 70 kilogr. 



Kamienie używane na żarna w każdej okolicy są inne, brano bowiem ma- 

 teryjał taki jaki był pod ręką, byle tylko twardy i zdolny do gniecenia ziarna. 

 Na południu Europy i w Azyi używano kawałów lawy, na zachodzie zaś dość 

 często twardego wapienia lub piaskowca. 



U nas znane mi są jedynie żarna starożytne wyrobione z granitu, którego 

 obfitość północna część kraju naszego posiada. 



Najdawniejsze wzmianki o żarnach znajdują się w Piśmie świętem. Oto 

 są odnośne teksty: 



Exodus Rozd. XI w. 5 „I umrze wszelkie pierworodne w ziemi Egipskiej 

 od pierworodnego Faraonowego, który siedzi na stolicy jego,. aż do pierworodne- 

 go niewolnicy, która jest "przy żarnach." 



Numeri Rozdz. XI w. 8 ,,I obchodził lud i zbierając ją (mannę) mełł 

 w żarnach albo tłukł w moździerzu." * 



Den ter on o mium Rozd. XXIV w. 6 „nie będziesz brał' w zastaw spo- 

 dniego i wierzchniego kamienia żaren, albowiem duszę swą zastawił u ciebie." 



