STAROŻYTNE ŻARNA W POLSCE T. ŁUNIEWSKIEGO. 



7 



Fryderyk Troyon w dziele: „Habitations Lacustres des temps anciens et mo- 

 dernes" Lozanna 1860, wspomina o żarnach używanych przez mieszkańców 

 nawodnych. 



Kamień z Zarnowki Tab. V fig. 1 — 3 znalazłem w ścianie grobu kamien- 

 nego w Żarnowce. Opis tych grobów: „Wiadomości archeologiczne" tom IV i „Pa- 

 miętnik Fizyj ograf iczny" tom II. 



Kamienie żarnowe są ważnym dowodem istnienia w odległej już przeszłości 

 stanu rolniczego osiadłego w okolicach, w których je znajdujemy. 



Bliższe badania wykryją, ich znacznie więcej; i tak, przy ścisłych poszuki- 

 waniach p. Zygmunt Grlogier na gruntach wsi Kobylin w po w. Mazowieckim 

 gub. Łomżyńskiej znalazł kamieni żarnowych sztuk 12. 



Tekst o żarnach z Pisma Świętego dostarcza nam wiadomości o powszech- 

 nem użyciu żarn wczasach biblijnych i o szczególnej opiece prawa, jaką- w owe 

 czasy żarna otoezone były. 



Co do kształtów, jakie mogły mieć żarna, wzmianki o tern w Biblii nie znaj- 

 dujemy, wniosek zaś ten tylko wyprowadzić możemy, że kamienie żarnowe 

 wspomniane w tekście Pisma Świętego, nie były większe od znajdowanych u nas, 

 a robota mielenia nie była zbyt ciężką, skoro przeznaczane były do tego kobiety. 



O starożytności podłużnej formy żarn wnosić możemy z odkrycia tych ka- 

 mieni w wykopaliskach Trojańskich z urnami, fibulami rzymskiemi w grobow- 

 cach kamiennych, w których znajdują się zausznice (kabłączki, Hackenringel, któ- 

 re według badań Sophus Millera „Ueber Slawische Schloferinge" i Dr. J. Ko- 

 pernickiego „Czaszki i kości z trzech starożytnych cmentarzysk" wskazują wiek 

 XI. Używanie zatem żarn formy podłużnej u nas, epokę tę poprzedzić musiało. 



Kamienie żarnowe, w czasach gdy ich używano, musiały się mieścić w bli- 

 skości chat; niema ich dziś jednak prawie w miejscowościach uważanych za staro- 

 żytne osady, gdyż zostały wyzbierane przez późniejsze pokolenia do przykrywania 

 urn i grobów, na żłobki dla drobiu, cieląt, trzody, na fundamenty domów. Tern 

 tylko da się wytłumaczyć mała stosunkowo liczba znalezionych kamieni żarno- 

 wych ważnych niezmiernie dla badacza, gdyż one najbardziej wskazują wysokość 

 kultury danej miejscowości. Znajdują się dziś przeważnie pod fundamentami, lub 

 na podwórkach przy chatach i uchodzą tym sposobem oka archeologa. 



Kamienie zbioru Korytnickiego znaleziono w następujących warunkach: 



Nr. 1. Tabl. III fig. 1, leżał w fundamencie domu w osadzie Liw; znalezio- 

 ny przez Ks. kanonika Bartnickiego. 



Nr. 2. Tab. IV fig. 1, znalazłem av płocie kamiennym. 



Nr. 3. Tab. V fig. 4, znalazłem w fundamencie stodoły. 

 Nr. 4, „ Na polu blisko drogi. 



Nr. 5. Tab. III. fig. 4, leżał przy chacie włościańskiej we wsi Korytnica. 

 Nr. 6. „ również. 



Nr. 7. Tab. IV fig. 4, znalazł p. J. Popiel na polu wsi Popowa niedaleko 

 grobów kamiennych, opisanych w IV tomie Wiad. Arch. 



Nr. 8. Tab. V fig. 1, znalazłem w grobie kamiennym, opisanym w IV to- 

 mie Wiad. Arch. 



Pam. Fizj.-Tom V. Dział IV 2 



i 



