O IMIONACH WŁASNYCH J. KARŁOWICZA. 



1 ? 



zwaue nazwiska szlacheckie po koniec wieku XVIII: mnóstwa innych szukać 

 trzeba po różnych, mniej lub więcej skąpych pod tym względem, źródłach, jak np. 

 w pracach ludowych Kolberga, w Zbiorze wiadomości do antropologii, po rege- 

 gestrach prenumeratorów (np. w spisie przedplatników na „Ognisko" dla T. T. 

 Jeża znajduje się około półtora tysiąca nazwisk), po katalogach księgarskich i t. d. 

 Nader pożądanemi byłyby dokładne i zupełne spisy nazwisk wszystkich mie- 

 szkańców kraju, dokonywane prowincyjami, lub mniej szemi obrębami, ma się ro- 

 zumieć bez różnicy stanów, gdyż ona jeszcze mniej w lingwistyce niż w socyjolo- 

 gii popłaca. 



Więcej posiadamy zasobów do nazw miejscowych. Zinberga „Skorowidz 

 Królestwa Polskiego" zdaje się że jest dokładnym zbiorem nazwisk osad Króle- 

 stA\ - a kongresowego; „Skorowidz wszystkich miejscowości, położonych w króle- 

 stwie Galicyi i Lodomeryi, wraz z W. Ks. Krakowskiem" tytułem swoim każe 

 wierzyć, że zawiera w sobie wszystkie miejscowości galicyjskie. Dla innych kra- 

 jów, składających dawną rzeczpospolitą polską, nie rozporządzamy dokładneini spi- 

 sami tego rodzaju. Nader pożądanemi byłyby one co do Szląska (pruskiego 

 i austryjackiego), W. Ks. Poznańskiego, oraz okolic zamieszkałych dawniej i dziś 

 przez Mazurów pruskich i Kaszubów, a także co do dziesięciu guberni „zachod- 

 nich" w których znajduje się bardzo wiele polskich nazw miejscowych. Częściowo 

 tylko pomocnemi są, co do wyżej wymienionych dzielnic, trzy zbiory następne: 

 „Wykaz miejscowości, których nazwiska polskie do r. 1874 na niemieckie zmie- 

 nione zostały" Poznań 1875; Zarańskiego „Gieograficzne imiona słowiańskiej 

 Kraków 1878 i Kętrzyńskiego „Nazwy miejscowe polskie Prus zachód., wschodn. 

 i Pomorza" Lwów 1879. Wszystkie zbiory powyższe ten mają niedostatek, że 

 uwzględniają tylko nazwiska osad, pomijając nazwy pól, łąk, rzek, jezior, gór, 

 lasów i t. d. 



Wkrótce mamy nadzieję doczekać dokończenia ., Słownika gieograficzne- 

 go" warszawskiego; jest on już w części, o ile się ukazał (w tej chwili po Mik.) 

 i z pewnością będzie nieocenionem źródłem do badań językowych. Staranności 

 redaktorów jego zawdzięczamy nietylko dość częste i wierne wskazówki lingwi- 

 styczne, ale i zupełną dokładność w wyczerpywaniu zasobu, nieomijanie żadnych 

 tak zwanych uroczysk, uwzględnianie nazwisk obcych, waryjantów, imion staroda- 

 wnych i t. d.; słowem otrzymujemy w wydawnictwie tern dzieło pomnikowe, chlu- 

 bnie świadczące tak o ogóle, który je podtrzymuje, jak i o wydawcach, którzy su- 

 miennie przedsięwzięcie swoje wykonywają. 



Ważnemi są także zbiory trzeciego rodzaju, mianowicie spisy starodawnych 

 imion polskich, mieszczących się w dawnych aktach i kronikach. Znajdują się 

 one rozproszone po kodeksach dyplomatów i t. p. wydawnictwach. Wielkiem do 

 brodziejstwem w tym kierunku jest praca Baudouina de Courtenay „O drevne- 

 polŁskom jazyke" Lipsk 1870. Autor w dwu zamieszczonych tam słowniczkach 

 podał obfity i lingwistycznie objaśniony (zapomocą transkrypcyi na ład starosło- 

 wiański) zbiór imion polskich, spotykanych w kronikach, dyplomataryjuszach i in- 

 nych tego rodzaju dawnych zabytkach polskich po wiek XIV; wyczerpał w nim 

 cały zasób ogłoszony po rok 1870. Lecz że od tego czasu ilość dotyczących wy- 

 dawnictw znacznie wzrosła, pożądanemby było dopełnienie pięknej tej pracy. 



