O IMIONACH WŁASNYCH J. KARŁOWICZA. 



'29 



Kaszczyc, Kaszyc, Staszyc. W innych owo — ic przeszło na — icz; zdaniem języ- 

 koznawców stać się to musiało pod wpływem mowy rusińskiej; myślałbym jednak, 

 że główna rolę grało tu „odmazurzenie" c, nie wierzę bowiem w wielki wpływ 

 mowy rusińskiej na polską,, a przynajmniej nie do takiego stopnia, abym przypi- 

 sywał mu tak ważną zmianę, jak naruszenie nazw rodowych, zwykle najstatecz- 

 niejszych. Tam gdzie języki się stykają, wpływ jednego na drugi objawia się 

 zwykle jednostronnie, to jest jeden język przeważnie daje, drugi bierze. Przy- 

 kłady tego widzimy w zetknięciu grecko-łacińskiem, francusko-niemieckiem, nie- 

 miecko-słowiańskiem i t. d. Łacina, niemczyzna, słowiańszczyzna przejęły bar- 

 dzo wiele od greków, francuzów, niemców; odwrotnie zaś grecczyzna od rzymian, 

 francuszczyzna od niemców, niemczyzna od słowian zapożyczyła bardzo mało, 

 nic prawie, To też w styczności językowej polsko-rusińskiej stroną bierną (t. j. 

 biorącą) była prawie wyłącznie ruszczyzua. 



Wracając do rzeczy, przypominamy, że końcówka ■ — ic wspólną jest wszyst- 

 kim słowianom i u wszystkich służy do tworzenia nazw odojcowskicb, a potem 

 miejscowych, zupełnie jak u nas. 



Kaszubi używają ciekawej formy na ■ — ejc, — ojc, będącej skróceniem 

 — ewi("5, — owicz: np. Krzyżejc (Krzyżowicz, od Chrystianus, Krystyn, Krzyż 

 porówn. Krzyżanowski i t. d.), Koczejc (Koczowicz), Nowakojc (Nowakowicz), 

 Gawrojc (Gawrowicz) i t. p. (Hilferding, Ostatki SlavjanT> str. 55). Być może, że 

 od Kaszubów wzięli tę końcówkę Litwini, bo brzmi ona u nich — aitis, a spolszcza 

 się na — ojć, np. Gedraitis — Giedrojć (znaczy to syn jakiegoś Gedrasa); Strunai- 

 czei — Strunojcie f synowie jakiegoś Strunasa) i t. p. 



Początkowo uczuwano u nas, że mówiąc Boleszyce np., ma się na myśli nie 

 osadę, ale ludzi, Bolecha synów; Baudouin de Courtenay przytacza (Bdp. 88) 

 przykład z r. 1136: Kostonowice cum villa eorum;" wyraz Kostonowicze oznacza 

 tu nie wieś, ale synów Kostona czyli Kosta. Lecz z czasem zacierało się to po ■ 

 czucie i dzisiaj mówimy „w Ząbkowicach" zamiast ,.u Ząbkowiców," ,,do Ząbko- 

 wic" zamiast ,,do Ząbkowiców" i t. d. 



Nazwiska miejsc na — ice, — ewice, • — o wice, brzmiały pierwotnie ■ — icy, 

 — ewicy, — owicy, podobnie jak synowcy' (obok synowce), chłopcy; z czasem prze- 

 ważyło tu — e na końcu, jak w króle, męże i t. d. Mnóstwo przykładów z końco- 

 wem — y znajduje się w Bdp., w słowniku. 



Nie mogę się tu rozwodzić nad stosunkiem końcówki — o wic do — ewic; 

 ciekawy czytelnik znajdzie wyjaśnienie jego w nieraz przytoczonem piśmie Bau- 

 douina de Courtenay (Bdp. §§ 65, 66). 



Z przykładów powyższych widać już, że nazwy miejsc, gdy na pytanie kto? 

 odpowiadają liczbą mnogą, przechodzą z formy ludzkiej (jak np. panowie, królo- 

 wie — Bolesławicowie) do rzeczownej (jak pany, króle — Łukasze, Pietrachy, Gie- 

 rałty, — Bolesławice), dzieje się to, jak sądzę pod wpływem naprzód zatracającego 

 się poczucia, że tu jest nazwisko nie rzeczy ale osób (nie wsi Łukasze, ale zamie- 

 szkujących ją Łukaszów), a powtóre znacznej ilości jednocześnie zapewne poja- 

 wiających się nazwisk rzeczowego pochodzenia, jak np. Brzozy, Mosty, Słupy, 

 Suchodęby i t. p. To samo widzimy w nazwach od rzemiosł i zajęć: Bednary 

 (obok Bednarze), Winiary i t. d., oraz w przejściu końcówek — ęta, — ątka na 



