O IMIONACH WŁASNYCH J. KARŁOWICZA. 



37 



wanie danej osnowy na pierwszem lub drugiem miejscu, a także znajdoAyanie 

 się lub nieznaj dowanie jej na początku lub końcu wyrazów w zasobach naszych 

 imionowych. 



Następne tedy nazwiska uważać można za pozostałe po odrzucenia pierw- 

 szej części imienia, o ile ma się rozumieć, nie są pozostałością po odrzuceniu dru- 

 giej: Gniew — obok pierwotnych: Gniewomir— Mścigniew, Jarogniew. Ciech — obok 

 Wojciech — Ciechosław. Sław — ■ obok Sławobór — Bolesław i in. Rad — obok: Ra- 

 dogost — Wszerad i t. d. 



Aby rzecz tę uzasadnić, potrzeba pilnego i specyjalnego jej zbadania. Nie- 

 mając ani zamiaru ani możności zajęcia się tern szczegółowo, w krótkich słowach 

 wskazuję tylko drogę, która jak myślę, doproAradzić może do wyjaśnienia wielu 

 zagadek w imionoznawstwie naszem. 



VEL 



Ponieważ rozprawkę tę przeznaczam dla szerszego koła czytelników, nie 

 od rzeczy więc będzie zamieścić tu jeszcze parę uwag metodycznych. Chcę więc 

 słów kilka powiedzieć o konieczności nieopu szczania stopni rozwoju imion 

 własnych; o równaniach słoAvorodowych, o stronie gwarowej inarze- 

 czowej, wreszcie o wpływie słoworodu ludowego na imiona własne. 



Co do pierwszego, widzieliśmy już na licznych przykładach, jak się ukła- 

 dają przyrostki, jak czasami zlepiają się po dwa i więcej, w celu cieniowania zna- 

 czeń. Otóż przy dochodzeniu słoworodu nazwisk ani na chwilę nie trzeba zapo- 

 minać o tych przyrostkach, które stanowią stopnie tworzenia się nazwisk. Weźmy 

 parę przykładów. Małachowski podaje następne nazwiska, mające wspólną osno- 

 wę kobył — : Kobylański, Kobyłecki, Kobyliński, Kobylnicki, Kobylski, Kobyłów- 

 ski. Chcąc być ścisłym, nie mam prawa powiedzieć, że nazwiska te pochodzą od 

 kobyły, lecz winienem szukać stopni pośredniczących. Kobylański tedy pocho- 

 dzi od nazwy miejscowej Kobylanka lub Kobylany. Kobyłecki od Kobyłka lub 

 Kobyłki. Kobyliński od Kobylin, Kobylino, Kobyliny. Kobylnicki od Kobylnica, 

 Kobylnik lub Kobylniki. Kobylski od Kobyla, Kobyle, Kobyła lub Kobyły. Ko- 

 było w ski od Kobyłów. Wszystkie wymienione wyżej nazwy miejscowe istnieją 

 oprócz ostatniej. Idąc dalej jeszcze, zapytujemy siebie, co znaczy nazwa Kobyłka 

 lub Kobyłki? Trudna tu odpowiedź. Mógł być człowiek przezwany Kobyłka 

 jak był np. z przezwiskiem „Kobyla głowa" (Bdp. Słown. 19); mogła też nazwa 

 przyjść od wyrazu kobyłka w różnych jego znaczeniach. Nazwa Kobylany ozna- 

 cza zapewne ludzi, obowiązanych dostarczać koni na podróże królewskie, tak samo 

 jak Kobylnik, Kobylniki, należy więc do kategoryi imion od zajęć i rzemiosł, jak 

 Bednary, Kołodzieje i t. p. Nieobecność nazwy miejscowej Kobyłów nasuwa 

 nam następną uwagę. Często się zdarza, iż niema w naturze ani w zabytkach 

 pewnej nazwy miejscowej, która koniecznym jest stopniem do wyjaśnienia istnie- 

 jącego nazwiska. Objaśnić to można w pewnych razach zniknieniem osady bez 

 śladu, lecz najczęściej inną drogą, tą mianowicie, że mnóstwo nazwisk tak zwa- 

 nych „szlacheckich" powstało i powstaje u nas przez mechaniczne dodanie za- 



