DZIAŁ IV, ANTROPOLOGU A. 



kończenia — ski, rzadziej — icz, do rzeczownika pospolitego, lub innego wyrazu, 

 będącego poprzednio nazwiskiem. Zbiory Kolberga licznych tego dowodów do- 

 starczaj ej,. Tak np. w Lubelskiem, Gozdek nazywa się także Gozdeckim, Wierzch 

 Wierzchowskim, Tur Turskim, Sobczak Sobczyńskim, Cios Ciosińskim, Malar- 

 czyk Malarskim, Okoń Okoniewskim, Paciorek Paciorkowskim, Rak Raczyńskim, 

 Szczur Szczurkowskim, Turek Turczyńskim i t. d. (Kolberg, Lud Lubel. II, 

 218 — 227). Na Kujawach: Chas nazywa się także Chasińskim; obok Sobieraja, 

 znajdujemy Sobieraj skiego (Kolberg, Lud Kujawy II, 315 — 317). W Krakow- 

 skiem: Orzech mianuje się także Orzechowskim, Bartosz Bartoszewskim, Boro- 

 wiec Borowieckim, Harasim, Harasimowiczem i t. d. (Kolberg, Lud Krak. IV od 

 336). Ma się rozumieć, że i w wielu innych razach mógł zachodzić taki przeskok 

 stopnia i mechaniczne dokładanie przyrostka, według ustalonej analogii. Brzozo- 

 wice mogły być nazwane wprost od drzewa brzozy, ale nie od człowieka Brzo- 

 zy, przez analogiją do innych nazw miejscowych, zakończonych na — ice. 



Najważniejszą, drogą, wiodącą do etymologij pewnych, są równania. Jeżeli 

 np. nie wiemy pochodzenia wyrazu wór, a nie wątpimy, że tor pochodzi od trzeć 

 a mór od mrzeć, to przez równanie: 



Wór: x=tor: trzeć = mór: mrzeć 



dochodzimy do wniosku, że wór prawdopodobnie pochodzi od wrzeć 

 (w znaczeniu za myk a ć). 



Przypuśćmy tedy, że mamy do wynalezienia słoworód i rozgałęzienie na- 

 zwiska Rościszewski. Z równania Chwalisz: Chwaliszewski wypada imię Rościsz; 

 nie znajdujemy go w zabytkach, ale się ono kryje w nazwie miejscowej R o ści- 

 szę w, skąd Rościszewski, oraz w nazwie Roz cie szyn, tak brzmiącej zapewne 

 zamiast Rościszyn. Imię Rościsz tak się ma do x, jak Chwalisz do Chwalisława; 

 stąd wypada Roś ci sław. Nie znajdujemy go ani w zabytkach, ani w nazwach 

 miejscowych polskich, ale jest ono znanem serbom, czechom i wielkorusinom 

 w postaci imienia ludzkiego i miejscowego. Dalej, jak od Bolesław, Chwalisław 

 mieliśmy formy Boi, Chwal, tak od Rościsława otrzymujemy Rost, w zdrobnie- 

 niu Rost ek lub Rostko. Obie te postaci znajdujemy rzeczywiście. Pierwszą 

 w naszych nazwach miejscowych Rostów i Rostowa, oraz w imieniu serbskiem 

 Rastić (=Rościcz); drugą w imionach staropolskich Rostek i Rostko (Bdp. Słown. 

 37), w nazwisku rodowem Rostek (u Małachowskiego), w serbsk. Rasko (za- 

 miast Rastko), w ros. Rostekini monastyrŁ (Miki. X, 306), oraz w naszych na- 

 zwach miejsc: Rostki, Rostko wice, Rostkowo, tudzież w rodów. Rostko wski. Idąc 

 dalej i szukając równaniem x: Rościsław = Częstock (właściwie Czestoch): Często- 

 sław (Czestosław) = Swiętoch: Swiętosław=Stach: Stanisław— Piech: Piotr=Bo- 

 lech: Bolesław i t. d., otrzymujemy postać Roch, od której pochodzą zapewne na- 

 zwy miejsc: Rochal, Rochale, Rochaliki, Rochna, Rochnia, Rochnów, Rochówek, 

 Roszki, Roszkówek, Roszkowo (o ile nie od imienia chrześcijańskiego Roch). 

 Oprócz powyższych postaci, może się jeszcze jedna z imienia Rościsław wytwo- 

 rzyć. Jeżeli do równania wprowadzimy takie wiadome jak Gosław, Racław, 

 Więcław, pochodzące oczywiście z Godzisiaw, Radosław, Więcesław, a skrócone 

 pod wpływem przygłosu, który padał tu na trzecią od końca zgłoskę, to i z imie- 

 nia Rościsław ( — uu) otrzymamy Rosła w; jakoż i ta postać znajduje się w zabyt- 

 kach polskich (Bdp. Słown. 37) oraz w nazwie miejscowej Rosławowice. 



