12 



DZIAŁ V. MISCELLANEA. 



strony, zdarzają się w Grudniu doby z t wyższą, od zera, W pierwszej polowie 

 Stycznia temperatura jest dosyć niska, w drugiej polowie trochę się podnosi jak- 

 kolwiek nieregularnie, w całym zaś miesiąca, jak i av Grudniu t często podnosi 

 sic na kilka stopni wyżej zera. Toż samo da się powiedzieć o Lutym, w drugiej 

 polowie którego obserwuje się już prawie stałe podnoszenie się temperatury 

 i zwrot ku wiośnie. 



Na mocy powyższego rospatrzenia przebiegu rocznej temperatury, możemy 

 przyjść do tegoż wniosku, jaki otrzymaliśmy z tablicy minimum i maximum; mia- 

 nowicie, że zima w Druskienikacli jest nadzwyczaj zmienną i niestałą — po bardzo 

 niskim stanie termometru następuje temperatura o kilka stopni wyższa od zera 

 i naodwrót. Toż samo można powiedzieć o wiośnie; lato ciepłe, a w środku na- 

 wet gorące, jesień ciepła i długa, co powoduje długi okres zamierania roślin- 

 nego życia. 



Spostrzeżenia nad zamarzaniem wód w Druskienikacli, o ile mi wiadomo, 

 dotąd dokonywane nie były, żeby zaś mieć niejakie pojęcie o przebiegu owego 

 zjawiska w danem miejscu, można skorzystać z obserwacyj ') nad zamarzaniem 

 Niemna av Grodnie, położonem na 20' 21" na południe (koordynaty Grodna 

 tp = 53° 40' 39", A w = 6° 29' 30" od Pułkowa) i na 7' 30" na zachód od Druskienik. 

 Z tych to spostrzeżeń okazuje się, iż Niemen zamarza w końcu Listopada 5 ) i staje 

 się wolnym od lodów w drugiej polowie Marca. W ciągu lat 16 (1844 — 1859) 

 rzeka zamarzła 6 razy w Listopadzie i 10 razy w Grudniu. Lody puściły raz 

 w Lutym, 12 razy w Marcu i 3 razy w Kwietniu; przecięciowo Niemen w Grodnie 

 zamarza 30 Listopada i uwalnia się od lodów 20 Marca, a więc okres czasu, w któ- 

 rym jest lodem pokryty, wynosi 110 dni. Ten sam okres, bez wielkiego błędu, 

 można przyjąć i dla Druskienik, gdzie, tym sposobem, Niemen będzie pokryty lo- 

 dem 110 dni, a wolny od lodów — 255. 



Oznaczywszy na mapie izopagiczną liniją dla Niemna, znajdziemy, że przej- 

 dzie ona przez następujące punkty: Druskieniki (cp == 54° 1'), Grodno (cp = 53° 40'), 

 Prypeć pod Turo wicami (cp = 52° 8'), Słucz pod Wołyńskiem (cp = 50° 36'), Hni- 

 łopiat pod Berdyczowem ('f = 49° 55'), Don pod Aksajską stanicą (cp = 47° 20') 

 i Wołga pod Astrachaniem ('f = 46° 21'). Tak tedy izopagiczną linija Niemna 

 wygina się z NW na SO i przedstawia, codo kierunku, wiele wspólnego z izo- 

 termą. 



Badając objawy świata roślinnego, należy zwrócić uwagę na peryjod, 

 w którym oznaczone objawy mogą mieć miejsce — to jest na okres wegetacyi. 



W następującej tablicy zestawione są dane co do pierwszych i ostatnich 

 mrozów, a także podany okres czasu, w którym temperatura ani razu nie była niż- 

 szą od zera — jakoteż i przeciąg czasu pomiędzy ostatnią dobą na wiosnę i pierw- 

 szą w jesieni — majncemi średnią niższą od zera. 



l ) Materijały dla statistiki i gieografii Rossii. Grodnienskaja gubernija, p. Bobrowskij. 

 Porówn. także Pam. Fizyjogr. T. III str. 51. 



*) Spostrzeżenia co do zamarzania Niemna niżej podane są, w stylu starym. 



