58 



DZIAŁ V. MISCELLANEA. 



2. Jeziora szczątkowe (Keliktenseen) t. j. dawne części morza oddzielone 

 odeń wskutek podniesienia wybrzeża (lepiej — wogóle wskutek negatywnej zmiany 

 linii brzegowej). 



3. Jeziora tamowe (Stauseen), utworzone przez zatamowanie doliny ero- 

 zyjnej. 



a) Zatamowanie przez morenę lub 



b) przez lodowiec pobocznej doliny, 



c) zatamowanie przez napływy rzeczne (jeziora rzeczne), 



d) zatamowanie przez morenę końcową, głównej doliny (nie pobocznej 

 jak pod 3. a). 



4. Jeziora erozyjne, napełniające zagłębienia powstałe przez: 



a) er ożyją lodowców (Gletscherseen), 



b) erozyją wirującej wody (Kesselseen). 



Tutaj w 1-ej kategoryi należałoby dodać dział: c) jeziora powstałe przez 

 napełnienie wodą zagłębień między bezładnie rossypanemi morenami, t. j. jeziora 

 ze wszystkicli stron otoczone morenami, właściwe krainom morenowym, jaką jest 

 właśnie okolica jeziora Lepelskiego. Jezioro to na\eży, naszem zdaniem, do tej 

 właśnie kategoryi. 



Obejście jeziora, opis toybrzeiy. Obszedłem jezioro dwa razy, w 1883 i 1885, 

 wychodząc z Pieszczanki od ujścia 1-ego Lepelskiego kanału, pierwszy raz na 

 prawo, drugi raz na lewo. 



Pieszczanka jestto piaszczysta wyspa podłużna (na wiorstę długa) rozszerzo- 

 na ku północy, utworzona sztucznie przekopaniem 1-ego Lepelskiego kanału. Ze 

 wschodu ogranicza tę wyspę rz. Essa uchodząca do jeziora Lepelskiego, z zachodu 

 jezioro Proszo (przez które przepływa Essa), oraz 1-y Lepelski kanał, łączący 

 Proszo z jeziorem Lepelskiem. Kanał ten rozdziela się na dwie odnogi, obejmu- 

 jące drugą pomniejszą wyspę także kształtu podłużnego, ale raczej błotnistą niż 

 piaszczystą, porosłą krzakami łozy i darniną, używaną na wykładanie zboczy ka- 

 nału. Z północy ogranicza Pieszczankę jezioro Lepelskie. Północna rozszerzo- 

 na część wyspy jest wyniosła i spada ku kanałowi i ku Essie tarasowato, ku jezio- 

 ru zaś bespośrednio (wyjąwszy niski PnW róg) stroniem piaszczystem urwiskiem. 

 Podróż naszą rospoczniemy od tego urwiska. 



Kierując się na prawo od ujścia kanału, postępujemy po białe m piaszczy- 

 stem wybrzeżu, fale dopływają prawie do naszych stóp, zdaje się, że każdy nad- 

 pływający wał zaleje wybrzeże, ale daremne wysiłki: fale znowu z jękiem „konają 

 tu na piasków łonie," jak fale Bałtyku pod górą Biruty. W czasie jednak wyso- 

 kiego stanu wód, zalewają one cale wybrzeże, w czasie średniego sięgają mniej wię- 

 cej do jego połowy i granicę tę widać w czasie niskiego, jaki był właśnie wtedy, 

 gdym przechodził; wybrzeże składało się bowiem z dwu części, niższej i wyższej, 

 ostatnia tworzy taras czyli upłaz '), spadający niskim ale stromym spadkiem ku 



') Pozwalamy sobie wprowadzić tu wyraz „upłaz," używany przez tatrzańskich górali na 

 oznaczenie tego, co obcym wyrazem oznaczamy przez miano tarasu. Red. 



