NAŁKOWSKI. JEZIORO LEPELSKIE. 



bi 



chnią nagiego zbocza, mając na wierzchołku, niby czapkę, kępkę murawy: było 

 tu trochę gliny, na której porosła gęsto murawa i to uchroniło słup od rozmycia. 



Przez most pod młynem przeszedłem na drugi brzeg Essy, pozostawiając 

 na prawo jezioro Proszo, na którem, niby łabędzie, unoszą, się białe ścięto-stożko- 

 we beczki (oznaki mielizn). Jezioro Proszo jest bowiem przystanią dla licznych 

 ław (tratew), które się tu gromadzą, czekając na kolej px*zejścia przez szluzę 

 (N XI) 1-ego Lepelskiego kanału; okoliczność ta wywołała powstanie kilku kar- 

 czem w pobliżu jeziora. Przeszedłszy na drugą stronę Essy, udałem się prawym 

 jej brzegiem znów nad jezioro Lepelskie, aby dalej kontynuować moją podróż ob- 

 chodną. Brzegi Essy na tej przestrzeni i brzegi samego jeziora aż do wypływu 

 zeń Ułły, nie przedstawiają nic osobliwego; powierzchnia gruntu zstępuje tu łago- 

 dnie ku rzece i jezioru, pokryta ogrodami warzy wnemi i domami Lepla. Miastecz- 

 ko to,, drewniane „par excellence," składa się z małych domków drewnianych sza- 

 rych, niebielonych, bo o wapno dość tu trudno, tylko nieznaczną jego ilość wypa- 

 lają z kamyków zbieranych po polach; nawet kościół uderza zdaleka barwą czer- 

 woną swych ścian z cegieł niebielonych. Podmurowania drewnianych domów by- 

 wają czasem z kamieni eratycznych; chodniki są też z drzewa. Byt miasta zależy 

 od handlu drzewem na systemacie Berezyńskim; handel ten i systemat ściąga tu 

 inżynierów, podriadczyków i kupców, a zarazem znaczne pieniądze, które są tu 

 dźwignią wszystkiego i, podobnie, jak to na większą skalę bywa w okolicach ko- 

 palń, wpływają na demoralizacyją społeczeństwa. 



Lecz wróćmy do naszej podróży. Dosięgnąwszy Ułły, przeszedłem przez 

 most (37 sażeni długi), leżący zaraz poniżej wypływu rzeki i znalazłem się znów 

 w okolicy bardzo zajmującej. W kącie między Ułłą (oraz przekopanym po jej 

 lewej stronie 2-im Lepelskim kanałem) i brzegiem jeziora, rosciąga się naprzód 

 niewielka nadbrzeżna równina, wysadzona wzdłuż rzeki brzozami, na której stoją 

 domy i zabudowania inżynierów. Poza tą równiną od Ułły do jeziora wznosi się 

 wyżyna lotnego piasku, lepelska Sahara, na której znajdują się aż trzy cmentarze, 

 jeden chrześcijański i dwa żydowskie kirkuty: dawny opuszczony i dalej na pół- 

 noc nowy. Na cmentarzu chrześcijańskim rosną zrzadka topole piramidalne 

 i brzozy; mimo to piasek zasypuje brzozy aż po korony, krzyże po ramiona, a nie- 

 które pomniki aż do szczytu. Jeden pomnik żelazny z r. 1852 (Korsaka), był za- 

 sypany cały (wysokość około 3 łokci), obecnie odgrzebany stoi w lej ko watem za- 

 głębieniu, którego krawędzie leżą narówni ze szczytem pomnika. Tu i owdzie le- 

 żą wywiane czaszki i kości; „wiatr dmie po wywianych czaszek czerepach!" a cały 

 cmentarz wygląda jak „karawana nawpół piaskiem przysypana." 



Bliżej ku jezioru leży stary cmentarz żydowski, którego płot od strony je- 

 ziora obalił się wskutek osunięcia urwistego piaszczystego brzegowiska. Nieco 

 dalej na północ, też w pobliżu jeziora, leży nowy cmentarz żydowski, ale i ten jest 

 atakowany i przez lotny piasek i przez obsuwanie się brzegowiska. Płot, idący 

 prostopadle ku brzegowisku jeziora, został w środkowej części zasypany przez lo- 

 tny piasek, utworzyła się na nim dziura wysoka na jakie 3 łokcie. Koniec zaś 

 płotu wskutek obsuwania się brzegowiska z walił się ku jezioru. Żydzi obecni 

 tam przy pogrzebie, który napotkałem, opowiadali mi, iż to obsuwanie się brzegu 

 bystro postępuje i że często odsłania kości ich nieboszczyków, których dlatego 



