62 



DZIAŁ V. MISCELLANEA. 



powtórnie chować trzeba. Z powodu tego obsuwania się piasku, a poczęści 

 zapewne i z powodu unoszenia go przez wiatr ku jezioru, rosciąga się od tego 

 brzegowiska obszerna mielizna nadbrzeżna. 



Zstąpmy teraz po tych stromych piaszczystych zboczach Bojadoru lepelskiej 

 Sahary wdół ku jezioru na piaszczyste wybrzeże. Jest ono w ogólności podobne 

 do wybrzeża Pieszczanki, tylko ciągnie się na znaczną, przestrzeń wzdłuż; przy- 

 tem w pewnych odstępach rosną na nim krzaki łoziny i te punkty wkraczają dalej 

 w wodę niż przylądki, gdyż krzaki chronią w tych miejscach piasek od rozmycia. 

 Podczas silnego falowania, wzdłuż tego wybrzeża gromadzą, się wały piany jakby 

 z ubitego białka; piana ta jest poczęści biała jak śnieg, poczęści żółtawa, tam mia- 

 nowicie, gdzie znajduje się nieco zabarwiającej gliny. I tu, na białym piasku spo- 

 strzegliśmy zdała czarne plamy, lecz trudno było przypuścić, aby one pochodziły 

 od ognisk ławników, gdyż tylko południowa część jeziora między 1-ym Lepel- 

 skim kanałem i Ułłą, jest drogą spławną. I rzeczywiście, zbliżywszy się do tych 

 czarnych plam, przekonaliśmy się, że pochodzą one zupełnie z czego innego: były 

 to mianowicie kawały torfu leżące na piasku. Z początku myśleliśmy, że zostały 

 one tu przyniesione z jakiegoś odległego błotnistego wybrzeża i wyrzucone na 

 piasek przez fale, lecz wkrótce przekonaliśmy się, że miejsce ich pochodzenia leży 

 bardzo blisko: mianowicie dolna część wysokiego piaszczystego brzegowiska pod 

 nowym kirkutem, stanowi pokład torfu. Przez dolną, warstwę piasku, spoczywa- 

 jącą na tern torfowisku sączyła się woda, spływając na torf, który hjl nasiąknięty 

 jak gąbka. Z torfu sterczały mniej więcej poziomo pnie drzew w rozmaitym sto- 

 pniu storfiałe. Widocznie był tu niegdyś las i następnie zasypany przez lotne pia- 

 ski został zmieniony w torfowisko. Poziome położenie pni drzew można objaśnić 

 poczęści podmywaniem torfu przez wodę, przyczem stojące pnie mogły się prze- 

 Avracać, poczęści zaś świadectwem jednego z tutejszych rybaków, Kameki, który 

 na podstawie opowiadań starych ludzi tAvierdzi, że przed wielu laty był w tern 

 miejscu las, który wyrąby wano i poręby te zasypał piasek. W okolicach ubogich 

 w lasy, fakt ten byłby może nieprawdopodobny, ale w tutejszych lasach, jakkol- 

 wiek już stały się one rzadsze i cenniejsze, widać i teraz wiele zrąbanych, lub przez 

 burzę zwalonych drzew, których nikt nie zabiera i które gniją bezużytecznie. Po- 

 nad torfem, w pobliżu górnej krawędzi stromego brzegowiska, zbocze jego jest 

 podziurawione jakby armatniemi kulami, są to gniazda jaskółek, które tu wszę- 

 dzie gnieżdżą się na wysokich zboczach brzegowisk jezior i rzek. 



Taki sam charakter (z wyjątkiem torfu) mają, brzegi jeziora dalej na pół- 

 noc, aż do małej zatoki, która wkracza w ląd na południe, prawie równolegle do 

 wybrzeży jeziora i sięga po drugiej stronie do kirkutu, tworząc mały półwysep 

 („róg"). Jak pod kirkutami zwalone płoty, tak tutaj drzewa (sosny i brzozy) ro- 

 snące na krawędzi brzegowiska, stanowią wymowną ilustracyją burzą,cej działal- 

 ności fal na brzegi. DrzeAyom tym ubywa podstawy, możnaby o nich powiedzieć 

 obrazowo, że się zaledwie na nogach trzymają: brzozy „rospuściły warkocze," nie- 

 tylko z gałęzi ale i z korzeni, które obnażone wiewają po pochyłości zbocza. Do- 

 piero brzegi samej zatoki są niskie, porosłe łozą i sitowiem, a zatoka wygląda jak 

 staw z roślinnością, wodną. 



Ha północ zatoki znów zaczynają się wysokie brzegowiska z wybrzeżem 



