NAŁKOWSKI. JEZIORO LEPELSKIE. 



63 



i łozino weini przylądkami, ale tu już do piasku łączy się na zboczach przeważnie 

 glina; dla tego znać tu na zboczach głębokie wypłóczyska, a na grzbiecie brzego- 

 wiska już niema lotnych piasków, już jest gęsta szata trawiasta, a śród niej liczne 

 sztuczne zagłębienia, z których biorą, glinę do cegielni nad jeziorem Białem. Zre- 

 sztą glina napotykała się też tu i owdzie nawet śród lotnych piasków: idąc raz 

 tamtędy po deszczu, spostrzegłem tu i owdzie małe lustra wodne, błyszczące przy 

 promieniach zachodzącego słońca; zjawisko to śród lotnych piasków niemało mnie 

 zdziwiło, lecz obejrzawszy kilka takich kałuży, przekonałem się, że dno ich skła- 

 dało się z gliny, z której wiatr pozwiewał piasek. 



Kontynując dalej naszą podróż wzdłuż wyżej wspomnianych wysokich gli- 

 niastych zboczy, doszliśmy do punktu przeciwległego wyspie Tielaczy. Tu na 

 grzbiecie brzegowiska rosciągają się pola zbożowe, a śród nich kilka chat i pere- 

 plety. Pereplety albo przeploty, są to przyrządy do suszenia zboża; składają się 

 one z trzech słupów pionowych z otworami, w które wkładają się okrąglaki, po- 

 dobnie jak to ma miejsce w drążku gimnastycznym; tylko, że zamiast jednego 

 drążka, przesuwanego wyżej lub niżej w różne otwory, jest tu takich drążków 

 kilkanaście jeden nad drugim tak, iż całość tworzy jakby wysoki płot z okrągla- 

 ków. Do utrzymania słupów w pionowym kierunku dopomagają boczne podpór- 

 ki pochyłe. Na takich szczeblach zawieszają się małe snopki, aby pod wpływem 

 przewiewu i promieni słonecznych szybko wysychały; taki utkany snopkami pere- 

 plet, wygląda zdaleka jak olbrzymia rozwieszona mata słomiana. Zamiast pere- 

 pletów lub obok nich, używają też niekiedy rosochatych sośniaków, wetkniętych 

 pionowo w ziemię. Ciekawą rzeczą byłoby wyznaczyć granicę rosprzestrzenienia 

 perepletów, które są pewnym klimatycznym wykładnikiem, mianowicie dżdżysto- 

 ści lata. Schweinfurth widział podobne pereplety u ludu Bongo w dorzeczu Bahr 

 el Gasalu, gdzie służą do suszenia sezamu. Kosochatych pni drzew do suszenia 

 zboża używają też w Karpatach. 



Ale wróćmy do brzegów jeziora. Im dalej na północ, tern brzegowiska 

 stają się wyższe i stromsze, a fale jeziora są mętniej sze od gliny. W pobliżu brze- 

 gu ciągnie się śród wody pas sitowia, którego u brzegów piaszczystych nie było. 

 Nareszcie u szyi półwyspu dzielącego jezioro Lepelskie od Białego brzeg się zni- 

 ża; szyj a ta ma około 200 kroków szerokości, jest niska i zajęta przez dwa bagien- 

 ka, z których mniejsze łączy się z jez. Lepelskiem, a większe ma spadek ku Bia- 

 łemu zapomocą rowu przekopanego dla poprawienia łąki. Między temi bagienka- 

 mi jest pas suchy, szeroki zaledwie na kilkanaście kroków. Półwysep ten nie- 

 gdyś musiał być wyspą, lecz cieśnina dzieląca go od lądu musiała być płytka, za- 

 rastała i po zniżeniu się poziomu wód stała się przesmykiem. Charakter lepel- 

 skich wybrzeży tego półwyspu, podobny do poprzednich gliniastych, tylko zbocza 

 nieco niższe. 



Na półwyspie gdzieniegdzie rosną dzikie grusze, a na jego północnym krań- 

 cu gęste krzaki choiny, olszyny i brzeziny, która służy okolicznym mieszkańcom 

 na miotełki do bań (łaźni). 



Cieśnina łącząca jezioro Lepelskie z Białem, wąska i płytka, daje się przejść 

 wbród. W czasie zamknięcia półszluzy N XII (na 2-im Lepelskim kanale), woda 

 w tej cieśninie płynie z jeziora Lepelskiego do Białego, w czasie otwarcia pół- 



