68 



DZIAŁ V. MISCELLANEA. 



tak zwany wodospusk na jego lewej gałęzi (oba oznaczone na mapie jak mo- 

 sty, czarnemi kreskami, po obu stronach wąskiej i długiej wysepki), dostajemy 

 się na zachodni brzeg jeziora. Jezioro tworzy tu zatokę, ku której schodzą 

 pola i ogrody warzywne nowopowstającej tu osady mieszczan lepelskich, któ- 

 rzy wśród pól, leżących niedawno jeszcze odłogiem, budują chaty i zaczynają 

 uprawiać ziemię. Zatoka ta od północy ograniczona jest dość wyniosłym, po- 

 części gliniastym, poczęści piaszczystym półwyspem, zwanym Sosnowy róg, jak 

 lucus a non lucendo, bo niema na nim nietylko ani jednej sosny, ale nawet ani 

 jednego drzewa. Zamiast tego są tu doły, z których biorą glinę do wyrabia- 

 nia surowych cegieł, podobnie jak na północnym „rogu" jeziora. Gliniaste 

 zbocza są poczęści porosłe trawą, poczęści przedstawiają łysinę noszącą ślady 

 erozyi deszczowej. Ślady te przedstawiają się poczęści jako głębsze brózdy, 

 poczęści jako niezliczone drobne zagłębienia, które tak pokrajały powierzchnię 

 gliny, iż wygląda poczęści jak kołdra pikowana, poczęści jak forma zwietrza- 

 łej powierzchni skał, znana w gieografii pod nazwą Karrenfeld. Te gliniaste 

 zbocza spadają na południe i wschód ku nadbrzeżnej równinie, porosłej trawą 

 i krzakami łozy, na której rybacy rozwieszają swe sieci. Dalej na północ, 

 Sosnowy róg spada już ku piaszczystemu wybrzeżu także piaszczystemi, stro- 

 memi urwiskami, lecz piasek tu twardszy niż na zboczach Pieszczanki i po- 

 części zabarwiony brunatnym żelaziakiem. Obrywa on się i zsuwa na wybrzeże 

 kawałami, z których wypadają twardsze bryły brunatne i dziurko wate, podo- 

 bne do zuzli; od silnego jednak uderzenia kamieniem bryły te rozsypują się 

 w piasek. Bardziej kruchy, biały piasek tworzy tu, podobnie jak na Piesz- 

 czance, stożki nasypowe u podnóża zboczy. Gdym raz przechodził tamtędy po 

 silnej ulewie, zobaczyłem, że stożki zostały rospłaszczone i posunięte promie- 

 nisto przez całe wybrzeże aż do wody; przytem niektóre z nich przedstawiały 

 łuskowaty układ nakształt średniowiecznych zbroi, jakby były utworzone z ja- 

 kiejś półpłynnej masy, której pojedyncze strugi w rozmaitych odległościach od 

 początku tężały. Jeden taki utwór był szczególniej godnym zastanowienia: 

 łuska piaszczysta szła warkoczem jakby przylepionym do stromej ściany zbo- 

 cza i rosszerzającym się ku dołowi w pęk warkoczy. Było to coś podobnego 

 do sopla lodowego, zwróconego szeroką podstawą w dół, przysłowiowy „bicz 

 ukręcony z piasku" znalazł nareszcie swe urzeczywistnienie. Utwór ten za 

 dotknięciem rozsypywał się w lotny piasek. 



W czasie niskiego stanu wody język stanowiący nadbrzeżną równinę 

 Sosnowego rogu, znacznie się wydłuża, a obnażone dno jest pokryte naniesio- 

 ną roślinnością wodną (wj^włocznik — Myriophyllum spicatum), która porasta 

 obficie, niedaleko stąd, na mieliznach, koło wyspy Dudar. Roślina ta, w wo- 

 dzie zielona, po wyschnięciu — rozsypana masami po wybrzeżu, staje się podo- 

 bną do brudnawego śniegu; złudzenie jest tern większe, że ślady stóp nasiąka- 

 jąc wodą, stają się ciemniejsze. W czasie silnego wichru, fale przynoszą ma- 

 sy tej rośliny i osadzają szczególniej w pobliżu Sosnowego rogu, odkładając 

 je wałem w pobliżu wybrzeża; na tej sztucznej zaporze, fale łamią się z szu- 

 mem tak, że poza nią ciągnie się kanał wody spokojnej. Całe wybrzeże przed- 

 stawia wtedy kilka równoległych pasów: pas czarny roślin leżących w wodzie 



