74 



DZIAŁ V. MISCELLANEA. 



wyspie zboże i zwożą, je na lad wozami. Z tej wyspy widać wyżej opisane kurha- 

 ny; sylwetki icli wskutek spłaszczonych szczytów wydają się zdaleka jak reduty. 



Na północo-wschód tej wyspy, leży kępa sitowia („sitnik") zwana Siewczuk; 

 starzy ludzie powiadają., że dawniej była tu taka wyspa jak Dudar, z sianokosem, 

 ale wiosenna woda „społoskała" ją. (t. j. spłókała). 



Dalej na północ, za ujściem rz. Szczuczej, leży wyspa Golec; jestto trójką- 

 tna równina łąkowa, we środku nieco wyniesiona, pokryta krzakami dębowemi 

 i łozą, otoczona mieliznami porosłemi trzciną („tresnik"). Dalej jeszcze leży Spa- 

 ski róg, który do pewnego stopnia też za wyspę poczytywanym być może. Od 

 strony Golca przedstawia on się jako wyniosłość falista z powodu wyżej opisanych 

 eliptycznych pagórków, ciągnących się jeden za drugim; pagórki te spadają ła- 

 godnie na zachód ku zatoce, a stromemi zboczami na wschód ku łąkowym upłazom 

 nadbrzeżnym. Stąd wybiegają- na wschód dwa płaskie, szei'okie półwyspy, zwę- 

 żające jezioro prawie w rzekę. 



Północna część jeziora nie posiada wysp (tylko kępę sitowia), zwróciliśmy 

 się więc na południe i mijając półwysep Księdzowski, dosięgnęliśmy największej 

 wyspy Lepelskiego jeziora, zwanej Tielaczy albo Popów; jestto wyspa kształtu 

 półkola, część jego brzegów kolista (północna i wschodnia) jest niska, zarosła si- 

 towiem i trzciną; brzeg zaś poludniowo-zachodni, stanowiący średnicę tego półko- 

 la, przedstawia urwisko. Urwisko to uważane z jeziora, wygląda jak dwa żółta- 

 we segmenty, wyrastające ponad fale i uwieńczone u góry zielenią, która pomię- 

 dzy temi segmentami schodzi aż do powierzchni jeziora. W tem też miejscu naj- 

 łatwiejszy dostęp na wyspę, która jest wysoka, porośnięta gęstemi krzakami dębi- 

 ny, brzeziny, olszyny, leszczyny, głogu, czarnej porzeczki, jeżyny, kamionki, 

 chmielu, paproci; wszystko to miejscami tak gęsto splecione, że przedarcie się 

 przez wyspę przedstawia niemałą trudność. 



Nazwa Tielaczy pochodzi stąd, że dawniej zawożono tu cielęta na letnie pa- 

 stwisko; wolne tu były albowiem od wilków i nie potrzebowały pastucha. Tiela- 

 czy więc był tem tutaj dla cieląt, czem wyspa Wajgacz dla reniferów, które po 

 lodzie bywają zaganiane tam na cale lato, gdzie są wolne od kradzieży '). Je- 

 dnakże Tielaczy pod ostatnim względem zawiódł: w nocy dostawali się nań zło- 

 dzieje, zabijali cielęta i uwozili. Od tego czasu Tielaczy opustoszał, a nazwa je- 

 go, tak jak Sosnowego i Osinowego, stała się też jak lucus a non łucendo. 



Pozostały jeszcze wyspy jeziora Białego, ale ponieważ było już późno, 

 a wioślarze („grebcy") pomęczeni, postanowiłem więc powrócić i zwiedzenie jezio- 

 ra Białego odłożyć na później. Gdyśmy powracali, fala jeziora już się wyrówna- 

 ła, a nad nią u stóp stromych brzegowisk, widać było jaskrawszą liniją żółtawą- — 

 ślad to poprzedniego falowania, które wybiło zagłębienia u stóp wysokich zboczy 

 (woda była wysoka i zalewała wybrzeża). Następnie, podmyte części obwałują 

 się i unoszone przez wodę, dają. materyjał do tworzenia się mielizn nadbrzeżnych 

 i wybrzeży. W niektórych miejscach, w pobliżu brzegów gliniastych, widać na 



') Ob. Norclenskióld. Die Umsegelung Asiens und Europas T. J, str. 69. 



