NAŁKOWSKI. JEZIORO LEPELSKIE. 



77 



części cieśniny zarastającej sitowiem, było tylko 0,7 sażenia; co przy najniższym 

 spławnym stanie wody = 0,60, wynosi tylko 0,70 — (0,90 — 0,60) == 0,40 saż., 

 t. j. niecałe 3 stopy. To też podobno przechodzą, tędy czasami wbród na wyspę. 



Co do wyspy Księdzowskiej na jeziorze Białem, to niestety, nie mogłem 

 sam zbadać stosunków głębokości w cieśninach dzielących ją od lądu i od wyspy 

 sąsiedniej, ale rybak Kameka, znający wybornie jezioro, zapewniał mnie, że cie- 

 śnina dzieląca tę wyspę od lądu, jest głęboka tak, iż z północnej strony zrastanie 

 z lądem niema miejsca, ale zato cieśniny dzielące tę wyspę od Płowuczego, a ten 

 ostatni od Stelkowego, mają być płytkie, więc zrastanie z lądem następować bę- 

 dzie od strony południowej i po zrośnięciu się linii Księdzowski — Płowuczy — Stel- 

 ków, powstanie długi półwysep, złożony z dwu wyniosłości kopułowatych i dwu 

 obniżeń, zatem analogiczny ze Spaskim rogiem. 



Drugą kategoryją wysp pierwotnych (młodszych) stanowią wyspy napływo- 

 we, albo ogólniej, wynurzone, choć zresztą i te nie są pozbawione genetycznego 

 związku z pierwszemi, bo podstawą ich są też pierwotne wyniosłości gruntu, które 

 jednak, będąc niższe (np. od Tielaczego), były pierwotnie ukryte pod wodą jako 

 mielizny. I obecnie mielizny takie napotykają się śród miejsc głębokich, rybacy 

 zowią je „garuszki;" są to też przyszłe wyspy wynurzone. 



Wyspy napływowe ze swej strony mogą być też młodsze i starsze; tak np. 

 zupełnie niskie wyspy, Dudar lub Płowuczy, są utworami bardzo młodemi, sta- 

 nowią niejako przejściową formę między mieliznami („garuszkami"), któremi 

 stają się przy wysokiej wodzie i wyspami, któremi są przy niskiej; noszą one 

 amfibiczny charakter; -Siewczuk zaś jest embryjonem takiej wyspy (nanowo 

 powstającym, gdyż, jak wiadomo, został zmyty przez fale wiosenne). Wyższy 

 nieco od Dudaru i Płowuczego^ Golec, musi być wyspą napływową starszą, 

 musiał się utworzyć przy wyższym stanie wód jeziora; zresztą nie można na- 

 pę wno twierdzić, czy nie jest on czasem oderwanym szczątkiem daleko na 

 północ wysuniętej części tej nadbrzeżnej niziny, którą poznaliśmy w okolicach 

 ujścia Szczuczej. Jednakże za pier wszem przypuszczeniem t. j. powstaniem 

 wyspy z „garuszki," świadczy do pewnego stopnia wywyższenie jego części 

 środkowej i łagodne stąd spływanie ku brzegom. 



Co do wyspy Osinowy nakoniec, to ta wyjątkowo z pewnością należy 

 do pochodnych, oderwanych: jest zupełnie podobna do przeciwlego (na połu- 

 dnio-zachodzie) półwyspu, widocznie stanowiła niegdyś jego przedłużenie i zo- 

 stała następnie oderwana w czasie wysokiej wody i silnego wichru północno- 

 wschodniego; wiatr ten napędza wodę do zatoki dzielącej Osinowy od lądu, 

 to też zatoka często podlega silnemu falowaniu, podczas, gdy zaraz na połu- 

 dnie Osinowego, jezioro jest spokojne; zresztą wyspa ta łączy się z lądem za- 

 pomocą mielizny, a nawet, jak już wiemy, przy niskim stanie wody, staje się 

 półwyspem czasowym; w przyszłości zaś stanie się zapewne stałym półwyspem, 

 połączy się z lądem, od którego została oddzielona. 



Wyspy jezior służyły niegdyś człowiekowi za schronienie przed obcą 

 napaścią, miały ważne strategiczne znaczenie; już w naszych nawet czasach, 

 o wyspy jeziora Skutari, Czarnogórcy staczali krwawe walki z Turkami. To 

 też na wyspach jezior wznosiły się lub dotąd wznoszą obronne zamki i klasz- 



