NAŁKOWSKI. JEZIORO LEPELSKIE. 



tej przestrzeni, przed samem ujściem przepływa jezioro Proszo (dług. 300 saż., 

 szer. 125 saż.), a raczej dotyka go tylko od strony południowej. Spław jednak 

 odbywa się po Essie tylko do jeziora Proszo, a dalej już 1-ym Lepelskim kanałem 

 łączącym jezioro Proszo z Lepelskiem. Na kanale tym jest most (21 saż. dług.) 

 i szluza N XI, a na lewej odnodze kanału mała zastawa („wodospusk"). Na sa- 

 mej Essie, poniżej jeziora Proszo, znajduje się wielka zastawa („plotina") 2-ga 

 Esseńska '), a nieco poniżej— most i młyn (o którym już wspominaliśmy opisując 

 naszą podróż dokoła jeziora). Między Essą, jeziorem Proszo i kanałem, leży 

 znana nam już Pieszczanka. Od ujścia kanału do wypływu Ułły tylko l'/ 2 wior- 

 sty, od ujścia zaś Essy do wypływa Ułły jeszcze mniej, tak, że Essa-Ułła płynie, 

 jak już wspomnieliśmy, tylko po linii stycznej do jeziora Lepelskiego (jak i do 

 jez. Proszo). Część jeziora między ujściem kanału i wypływem Ułły, wchodząca 

 w liniją spławu, jest odgrodzona od reszty szeregiem podwójnych pali, równole- 

 głych do północnego wybrzeża Pieszczanki; pale te niby mają chronić ławy od 

 silnego falowania na jeziorze; jednak niewiele to pomaga: po burzy widać oddziel- 

 ne części porozbijanych ław, pływające daleko po jeziorze, a biedni ławnicy, nie- 

 raz z narażeniem życia ściągają te części do kupy. 



Zaraz poniżej wypływu Ułły, znajduje się na niej znany już nam most 

 z „ledoriezami," t. j. drewnianemi piramidami, zwróconemi ostrzem wgórę rzeki; 

 poniżej tego mostu, z lewej strony i'zeki, idzie 2-gi Lepelski kanał z półszluzą 

 N XII, podczas, gdy na samej rzece znajduje się tu zastawa Ulska. Na pięć 

 wiorst poniżej wypływu Ułły, leży w pobliżu rzeki grupa jezior (Ogryńskie, Boro- 

 wieńskie, Niulla 2 ) i Głębokie)*" mające odpływy do Ułły, zamknięte zastawami; 

 są to rezerwoary, służące do napełnienia Ułły w czasie braku wody — rodzaj je- 

 ziora Meri. Dalej, prawie w połowie biegu Ułły, pod Czasznikami, znajduje się 

 kanał tejże nazwy, skracający zakręt rzeki; na tym kanale jest szluza, a na rzece 

 zastawa. Od Czasznik Ułła płynie pod Boczejków, a stąd do miasteczka Ułły, 



•) Szluzy są to wrota (podwoje) w nieznacznej odległości od siebie zbudowane wpoprzek 

 kanału i zamykające część jego zwaną „kamera." W tych wrotach znajdują si§ drzwiczki odsu- 

 wane ku górze i służące do wyrównywania poziomu wody między kamerą i pozostałemi częściami 

 kanału. Fo długiem zamknięciu górnych wrót, wyrównywa się poziom kamery z górną częścią 

 kanału, następnie górne wrota otwierają się i część ław wchodzi do kamery. Teraz wrota górne 

 zamykają się, a drzwiczki wrót dolnych otwierają i wyrównywa się poziom kamery z dolną częścią 

 kanału. Następnie otwierają się wrota dolne i ławy z kamery wpływają na dolną część kanału 

 i idą dalej. Jeżeli są tylko jedne wrota i niema kamery, to budowa zowie się półszluzą, ale 

 w takim razie wyrównanie poziomu odbywa się nie kosztem małej części wody zawartej w kame- 

 rze, lecz kosztem całego nadmiaru wody, zebranego w górnej części S3 r stematu (aż do drugiej 

 szluzy, półszluzy, lub zastawy). Zastawa jest to budowa, przegradzająca rzekę, z wrotami odsuwa- 

 nemi ku górze na wysokość żądaną; gdy po zebraniu wody odsunie się górną część wrót zastawy, 

 woda pędżi kaskadą; przejście przez zastawę jest dla ław dość trudne, a nawet niebespieczne; dla- 

 tego części rzek z zastawami, obchodzą się zapomocą kanałów. 



') Koło jeziora Niulla są dwa kurhany, które lud nazywa „kniahinka." Według podania 

 przywiązanego do nich, żona pewnego rycerza, bawiącego długo na wojnie, wyszła za innego; 

 lecz pierwszy mąż powrócił wreszcie i zabił niewierną żonę i siebie; kurhany powyższe mają wła- 

 śnie pokrywać ich zwłoki. P. Kuściński roskopywał te kurhany i znalazł rzeczywiście w jednym 

 szkielet mężczyzny z żelaznym toporkiem, w drugim zaś szkielet kobiety z różnemi ozdobami. 



