A. PIETKIEWICZ. SŁOWO O KRZI^WEJ TEMPERATUR. 



185 



linija max. min. robi kąt, łamiąc się to ku wiośnie, to ku jesieni. Już tedy ta ce- 

 cha, czyli własnos'6 klimatów staje w sprzeczności z krzywą ślimaka Paskala. 



Następnie, skutkiem powyższego uwarunkowania tej krzywej, stały współ- 

 czynnik b równać się powinien połowie różnicy między największą a najmniejszą 

 temperaturą czyli b, dodane do temperatury średniej a, daje max., odciągnięte zaś 

 od a daje min. ciepłoty; to znaczy, że max. tyleż wznosi się ponad średnią, na ile 

 min. staje poniżej tej średniej, t. j. 



M — a = b; m — a = — b. 



Warunkowi temu mniej więcej odpowiada ruch ciepłoty w Warszawie, znaczne 

 atoli zachodzą różnice w innych miejscowościach, jak np. 



wWardó M — a= 9,«02, m — a — — 7,41 



wBerezowie =21,^33 ——19,19 



w Nikołaj ewsku n. Amurem = 19,27 ~ — 20,62. 



Już Kamtz powziął był myśl uogólnienia wzoru, normalny ruch roczny ciepłoty 



... M — m " • • • 1. 



wyrażającego, przyjmując b— — ^ — W późniejszym czasie, przy wzbogaceniu 



spostrzeżeń dalej w głąb lądu stałego, rzecz tę wziąłem pod rozbiór bliższy ^) 

 i wówczas już przyszedłem do wniosku przeczącego. Studyjum nad dziełem 

 p. Wilda *), z któregóm powtórzył powyższe dane, przekonało ostatecznie o roz- 

 maitości krzywych, ruch normalny temperatury w różnych miejscowościach przed- 

 stawiających i utrwaliło pogląd przed laty przezemnie wypowiedziany, że 

 w ogólnych zarysach wszystkie miejscowości na kuli ziemskiej dają się podzielić 

 na dwie grupy: z wiosną zimniej szą od jesieni i przeciwnie; jakoż określiłem nawet 

 wielkość kąta pomocniczego w wyrazie pierwszym wzoru Bessla, który odpowiada 

 granicy między dwiema temi grupami. 



Ze względu, że ruch normalny temperatury roczny w Warszawie do kształ- 

 tu krzywej ślimaka Paskala jest zbliżony, współczynniki stałe dalszych wyrazów 

 (oprócz pierwszego) wzoru Bessla są nader małe i gdybyśmy je odrzucili, poprze- 

 stając na wielkościach a i b, t. j. na średniej temperaturze i współczynniku wyra- 

 zu pierwszego, otrzymalibyśmy wypadki prawie identyczne z wyjątkami p. Dauiele- 

 wicza. Im więcej atoli wyrazów tego wzoru pod rachunek weźmiemy, tem bar- 

 dziej do spostrzeżeń i idealnej krzywej normalnej zbliżymy się, lecz jednocześnie 

 tem większe między wypadkami podług tego wzoru obliczonemi, a p. Danielewicza 

 różnice znajdziemy. 



W y tomie Pamiętnika Fizyjograficznego podałem średnie ciepłoty dzienne 

 Warszawy z 57 lat, zredukowane do prawdziwych, podług środków w posiadaniu 

 nauki dziś będących. Otrzymane tym sposobem prawdziwe *) średnie z lat 57, 



3) Meteorologija str. 307—321. 



4) Pamiętnik Fizyjograficzny, t. V. 



5) Prawdziwe w znaczeniu teoryi i nauki. Nie mogę jednak żywić przekonania o bezwzglę- 

 dnej dokładności poprawek przez p. Wilda dla Warszawy podanych i wówczas dopiero upadnie 



