186 



DZIAŁ I. METEOROLOGIJA I HIDROGRAPIJA. 



posłużyły mi do obliczenia wzoru Bessla do sześciu wyrazów, przy Ictórycłi różni- 

 ce między rachunkiem a obserwacyją na — i -f - we wszystkicli miesiącacłi wyrów- 

 nane zostały z błędem prawdopodobnym 0,°03!6C. Fala tedy sześciokrotnej si- 

 nusoidy doprowadza wzór do ścisłości możliwej, jakiej żaden z meteorologów nie 

 spostrzega, a przy której min. ciepłoty — 4,^69 przypada 17 Stycznia, max. zaś 

 18,°36 dnia 1 Sierpnia. Normalny przeto rucłi ciepłoty w Warszawie jest taki, 

 że ta wzrasta przez dni 196, maleje przez dni 169, przyczem opada niżej od śre- 

 dniej, aniżeli wznosi się ponad tę ostatnia o 0,^*67 C, pozostając dłużej ponad śre- 

 dnia o dni 9. Są- to cecłiy klimatu lądowego. Lecz z drugiej strony krzywa, ruch 

 normalny ciepłoty roczny w Warszawie znacząca, robi podczas górowania zgięcie 

 tak łagodne, jakie tylko klimatowi morskiemu jest właściwe i dopiero po naj ści- 

 ślej szem obliczeniu epokę naj większości ustalić pozwala. Klimat więc Warsza- 

 wy przedstawia z tego powodu mięszaninę lądowego z morskim i słusznie do kli- 

 matu pośrenidego zaliczyć go można. Jedynie w takich miejscowościach ruch 

 normalny ciepłoty roczny zbliża się poniekąd do kształtu ślimaka Paskala, który 

 jednak tych subtelnych odcieniów klimatycznych wykazać nie jest w stanie. 



Nakoniec dodać potrzeba, że naj kardy nalniejszą wzoru Bessla zaletą, której 

 zawdzięcza tak szerokie w meteorologii zastosowanie, jest ta, że nie przedstawia 

 żadnej w gieometryi znanej krzywej, nie nagina przeto spostrzeżeń do powziętej 

 a priori postaci, jak się to dzieje przy zastosowaniu ślimaka Paskala, lecz sam się 

 stosuje do tego kształtu krzywej, jaki spostrzeżenia same przedstawiają; usuwając 

 anomalije, których obserwacyje choćby najdłuższego lat szeregu wyrugować nie 

 są w stanie, prowadzi krzywą ciągłą bez żadnych załamów, czy gzygzaków (zbo- 

 czeń), przy możliwie najmniej szem uchylaniu się od wypadków średnio-arytme- 

 tycznych, jakie nam dają in crudo wszystkie spostrzeżenia, choćby niewiedzieć jak 

 długie. Stąd, gdy zjawisko jakie w okresowym swym ruchu przechodzi przez dwa 

 lub więcej maxima i minima, robiąc falowanie, to krzywa, którą przedstawi ten 

 wzór, wykaże najdokładniej każdą epokę i wielkość zwrotu, jak tego daje przy- 

 kład ruch roczny normalny barometru w Warszawie ") oraz częstość opadu atmo- 

 sferycznego obliczone za pomocą wzoru Bessla. Gdyby i ciepłota w swym rocz- 

 nym okresie podlegała podobnym zwrotom, to wzór ten wykazałby je nieza- 

 wodnie. Oddawna przeto stało się w nauce pewnikiem, że w ruchu normalnym 

 rocznym ciepłota raz tylko przechodzi przez max. i min. 



Ze względu, że w s wojem miejscu obliczenia właściwej temperatury normal- 

 nej dziennej dla Warszawy nie podałem, ze względu oraz, że to obliczenie posłu- 

 ży nam do gruntownego zbadania w mowie będącego przedmiotu, załączam tu wy- 

 padki (A) podług wzoru, o którym wyżej wspomniałem, a mianowicie: 



wątpliwość, kiedy sama Warszawa zdobędzie si§ na dokładne, a zewszechmiar oględne (zwłaszcza 

 pod względem ustawienia ciepłomierza) spostrzeżenia godzinne, a temsaraem na bespośrednie dane 

 do poprawek bogatego skarbu jej obserwacyj. Dopóki to nie nastąpi, wszelka praca, choćby była 

 najbardziej staranna i ścisła, pozostawać nie przestanie pod zarzutem tego braku. 



*) Pamiętnik Fizyjograficzny, t. IV. 



^) Pamiętnik Fizyjograficzny, t. IX. 



8j Pamiętnik Fizyjograficzny, t. IX, str. 200 wiersz 11—14 z góry. 



