4 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



użyty przez prof. Lagorio ^) na oznaczenie grupy gienetycznej skał, mających wie- 

 le wspólnych własności. „Lakkolityty", według niego, są. to skały mezozoiczne, 

 zastygłe pośród warstw osadowych w postaciach bochenkowatych, lub elipsoidal- 

 nych, co zależało od własności chemicznych i fizycznych ich magmy. Ta zaś, bę- 

 dąc kwaśną, a zatem gęstą, skłonną do tworzenia skupień zaokrąglonych, w prze- 

 ciwstawieniu np. do magmy bazaltowej, zasadowej i płynnej, rozlewającej się 

 w żyły i potoki, tworzy lakkolity, które nie zdołały wylać się na powierzchnię 

 skał osadowych, lecz zastygły wewnątrz tychże i wzniosły je kopulasto. Stygnąc 

 pod tem przykryciem powoli, musiały oddziałać na jego przeobrażenie się w więk- 

 szym stopniu, niż np. skały, które stygną na powierzchni ziemi. Prócz tego lak- 

 kolityty skłonne są do szybkiego wietrzenia i przeobrażania się składników. 



Wszystkie cechy wymienione właściwe są cieszynitom: wieku są, jak wiado- 

 mo, kredowego, feldspat ich przeobraża się w analcym, tworzą, jak to dostrzegłem 

 w kilku miejscach, masy bochenkowate, które przez wtargnięcie w warstwy osa- 

 dowe, wzniosły je, jak sklepienie, a najbliższe siebie znacznie gorącem swem 

 zmieniły. Cechy te oczywiście widoczne są tylko w kamieniołomach, z których 

 największe, najgłębiej i naj porządniej wyrobione widziałem w Boguszo wicach. 



Łomy boguszowickie tworzą pionowy przekrój górnych warstw osadowych 

 i środkowego jądra krystalicznego, mającego tu, jak widać na załączonym rysun- 

 ku, kształt łuku nieprawidłowego. Na obu bokach lakkolitu leżą wzniesione war- 



Łomy cieszynitu w Boguszowicach. a) Ziemia rodzajna. h) Warstwa marglu niezmienionego, 

 c) Margiel zmieniony, d) Cieszynit zmieniony, e) Cieszynit normalny. /) Nacieki kalcytu. 



stwy marglu czarnego, tworząc rodzaj fałdy antyklinalnej , powstałej przez wtarg- 

 nięcie cieszynitu. Ten ostatni w środku jądra przedstawia skałę wielkoziarnistą, 

 szarozielonawą, popękaną i poprzerzynaną naciekami kalcytu, w pasie zaś ze- 

 tknięcia, czyli kontaktu z marglem zmienia się na czarną, zbitą masę, mającą około 

 10 em grubości. Margiel, leżący bespośrednio na lakkolicie, wygląda na kalcyt 

 gruboziarnisty, warstwuj ący się nieco wyżej z marglem zbitym żółtawym, prze- 

 chodzącym następnie w łupek marglowaty czarny od zawartego w nim węgla. 

 Warstwa marglu zmienionego wynosi około 20 i więcej cm. Pokład marglu ma 

 około 2V5i m grubości i jest przykryty z wierzchu ziemią rodzajną, stanowiącą 

 ośrodek dla korzeni roślinnych. 



^) K geologii Kryma. Warszawa 1887. 



