8 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



Porównywają-c trzy niżej podane rozbiory chemiczne cieszynitu normalnego 

 (Nr. 3) i zmienionego (Nr. 1), musimy przyznać, że po odliczeniu naciekowego kal- 

 cytu, są one dość zbliżone do siebie; cieszy nit kontaktowy jest bardziej zwietrza- 

 ły, niż normalny: ma w składzie swym więcej wody i krzemionki, a mniej ^alka- 

 lijów. Analiza Nr. 2 odnosi się do cieszynitu kontaktowego, mocno zwietrzałego. 





1. 



2. 



3. 



S1O2 . 



49,13 



37,97 



47,62 



AI2U3 . 



óó^óó 





0Q Q1 



FCsOs . 



. 4,36 



2,48 



4,91 



CaO . 



6,60 



13,18 



7,39 



MgO . 



4,65 



4,93 



4,74 



K2O . 



1,49 



1,32 



2,25 



Na^O . 



. 2,91 



2,83 



3,80 



CO2 . 



. 0,80 



7,02 





H3O . . 



5,95 



4,37 



4,57 





99,22 



99,68 



99,19 



Ciężar właś. . 



27,23 



27,32 



2,772 



Eozbiór Nr. 1 dokonany został na warstwie cieszynitu 1 cm grubej, stykają- 

 cej się z raarglem i zawierającej kulki substancyi beskształtnej. 



Nr. 2 przedstawia skład cieszynitu, leżącego głębiej z miką, feldspatem i kal- 

 cytem. 



Nr. 3 zawiera rezultaty analizy cieszynitu normalnego, najmniej zwietrzałego. 



Istotna różnica między skałą zmienioną i normalną polega na strukturze 

 i wielkości składników: cieszynit kontaktowy jest zbity, posiada w swym składzie 

 resztki szkła i wydzielony porfirycznie oliwin, — zmiany zawisłe od szybkiego 

 stygnięcia, cieszynit zaś normalny jest skałą wielkoziarnistą, zastygłą powoli pod 

 ciśnieniem. 



Że obecny stan cieszynitu kontaktowego zależy wyłącznie od warunków od- 

 miennych skrzepnięcia, dowodem tego (są doświadczenia, jakie wykonałem nad 

 skałą zmienioną. A priori wiadomo, że jeśli poddać ciało amorficzne stopieniu 

 a następnie powolnemu stygnięciu, to otrzymamy tę samę substancyją w stanie 

 krystalicznym. Odnośnie do cieszynitu pożądanem było odtworzyć go z pozosta- 

 łych elementów magmy pierwotnej. 



W tym celu kilka gramów (około 5) cieszynitu, bespośrednio stykającego się 

 z marglem (rozbiór ch. Nr. 1), w postaci proszku miałkiego stopiłem w tyglu platy- 

 nowym w piecu Perrota; po dwu godzinach przeniosłem tygiel nad palnik Muen- 

 kego i ogrzewałem stop kilka godzin. Krystalizacyja udała się najzupełniej: wy- 

 dzieliły się z opisanej wyżej masy zasadniczej, w części beskształtnej, ładne i duże 

 (pod mikroskopem) kryształki jasnożółtego augitu, mającego właściwe sobie ce- 

 chy: postaci wydłużone, prążki poprzeczne na przekrojach podłużnych, łupliwość 

 prawie prostokątną na poprzecznych. Prócz augitu skrystalizował się jeszcze ma- 

 gnetyt. Znaczna ilość szkła zajęła miejsce pozostałe. (Porównaj rysunki 1 i 2, 

 przedstawiające skałę naturalną i otrzymaną przez stopienie). 



