16 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



analizie, w celu przekonania się o składzie magmy po wydzieleniu się nieznacznej 

 ilości hyperstenu, augitu i hornblendy. 



Analiza ogólna skały, przedstawiająca skład magmy pierwotnej, dokonana 

 była na tym samym okazie, z którego wydostałem minerały. 







1 



2 



3 



4 







Augit 



Amfibol 



Feldsp. z m. zas. Skała 



Qi'n 





10. /o 





65.407o 



54.90 Vo 



AI2O3 





4.84 



16.23 



18.96 



21,97 



Fe.O. 





10.00 



12.20 



1.05 



5.16 



Cab 





20.80 



13.04 



4.75 



7.80 



MgO 





13.72 



12.23 



0.65 



3.17 



K2O 





0.30 



0.98 



2.80 



1.80 



Na^O 





1.40 



2.71 



6.00 



4.36 











0.60 



1.80 







100.02 



98.34 



100.21 



100.96 



Ciężar właściwy przy 26^0 









2.7493 



Stosunek cząsteczkowy zasad : 









K,0 : 



mfi= . . . . 



1- 7 3; 



1: 4,4; 



1:3,2; 



1:3,5. 



Na^O: CaO ==.... 



1: 17; 



1: 5,3; 



1:0,87; 



1:2. 



K,0 : 



MgO = . . . . 



1:114: 



1:30,5; 



1:0,53: 



1:4. 



Pod tabliczką rozbiorów, podane sa stosunki cząsteczkowe zasad, bardzo 

 ważne dla wyjaśnienia na drodze czysto chemicznej praw kolejnego następstwa 

 w wydzielaniu się minerałów z magmy. Albowiem, jak wykazał prof. Ai«ks. La- 

 gorio 3) procesy krystalizacyi w magmie i porządek, w jakim krystalizują się mi- 

 nerały, nie zależy od icli kwaśności, t. j. od procentowej ilości krzemionki (pogląd 

 H. Rosenbuscłia), lecz od powinowactwa chemiczuego zasad, oraz od ich masy. 

 Powinowactwo chemiczne zachodzi między K2O i MgO, oraz NagO i CaO. Nic 

 też dziwnego, że w krzemianach wapiennych znajduje się zawsze (o ile one wy- 

 dzielają się z magmy), pewna ilość krzemianu sodowego (izomorficznego), 

 a w krzemianach magnezyj owych — potasowego. Dalej prof. Lagorio wykazał 

 w NagO tendencyją do krystalizacyi, gdy natomiast krzemiany Kg O mają odwrot- 

 ną tendencyją do skupiania się i nagromadzania w tle szklistem, czyli do później- 

 szej krystalizacyi. 



W podanych wyżej stosunkach cząsteczkowych zasad widzimy też, że stQ 

 sunkowa ilość, Kg O względem NagO, a zarazem absolutna jego ilość w miarę wy 

 dzielania się minerałów, zwiększa się, a NagO -zmniejsza. Stosunek Kg O : Nag 



^) J)'i A. Lagorio. Ueber die Natur der Glasbasis, so wie der KrystallisationsYorg-aen 

 im eruptiven Magma. Tscłiermak's Min. u. Petrogr. Mitth. VIII. 1887. 



