3. Analiza mikroskopowa skał osadowycii tatrzańskicli, 



Orodynamika, czyli nauka o powstawaniu gór jest jednym z najciekawszy cli 

 a zarazem i najważniejszych rozdziałów gieologii współczesnej. Zadaniem jej 

 jest wykrycie praw powstawania łańcuchów górskich na podstawie zasad mecha- 

 niki i fizyki, oraz rozwikłanie ich skomplikowanej budowy. Jak w każdej nauce 

 rozwijającej się i zdobywającej zaledwie samoistność i ścisłość naukową , w oro- 

 dynamice istnieją też dwie metody rozwiązywania zagadnień jej dotyczących : de- 

 dukcyjna, owocem której jest teoryja tworzenia się gór Suessa i indukcyjna. Tą 

 ostatnią metodą posługują się pierwszorzędni badacze gór europejskich i amery- 

 kańskich: Heim, Baltzer, Gilbert i inni. Uczeni ci, niewdając się w apryjorystycz- 

 ne teoryje, mają za zadanie szczegółowe badanie oddzielnych pasm, lub części wiel- 

 kich łańcuchów i na podstawie faktów zebranych— dochodzenie do wniosków ogól- 

 nych. Droga to mozolna, lecz nieomylnie prowadząca do celu. Dzięki takim 

 szczegółowym badaniom gór Skalistych i Kordy lij er ów w Ameryce i Alp szwajcar- 

 skich w Europie orodynamika zyskała wiele faktów, mających znaczenie ogól- 

 ne, teoretyćzne. 



Z faktów tych wspomnę tylko o paru, mających znaczenie dla petrografii. 

 Naprzód potrącę o zjawisko t. zw. metamorfizmu regijonalnego, polegające na tern, 

 że skały osadowe ulegają pod wpływem ciśnienia, wytwarzającego się przez sfał- 

 dowanie ich warstw, pewnej zmianie fizycznej, przeobrażeniu zewnętrznemu ; ua- 

 przykład, łupki zamieniają się na skałę ziarnistą , krystaliczną — i odwrotnie skala 

 ziarnista, wskutek tejże przyczyny, nabiera budowy łupkowej (wapienie alpejskie 

 i niektóre gnejsy). Dalej badania Heima dowiodły, że skały tej twardości co 

 gnejs i wapień pod wielkiem ciśnieniem stają się elastycznemi : mogą giąć się 

 i wyciągać bez pękania, lub kruszenia się. 



Przytaczam fakty te z tej przyczyny, że przy opisie ważniejszych skał osa- 

 dowych tatrzańskich będę się na nie powoływał. Przedsięwziąłem zaś pracę tę 

 w tym celu, aby zapoznać się bliżej z materyjałem, z którego w znacznej części 

 utworzone są Tatry; opis ten ma być wstępem do obszerniejszego szkicu orodyna- 

 micznego tych gór, jaki zamierzam wykonać w przyszłości. W literaturze istnie- 



